earth

Nederland in 7 overstromingen

Nederland in zeven overstromingen is een tv-serie van de NTR uit 2013 naar het gelijknamige boek van Leontine van de Stadt over hoe grote overstromingen, door zowel de zee als de grote rivieren, ons land hebben geplaagd en gevormd.

01. Help!

Is Nederland pas echt één volk en één natie geworden dankzij de overstromingen? En zijn we door die rampen de gulle gevers geworden die we nog steeds zijn? Ondanks de huidige crisis zijn Nederlanders nog steeds gulle gevers aan goede doelen. We weten ons als geen ander land collectief te organiseren als er waar ook ter wereld mensen in nood verkeren. Natuurlijk is die goedgeefsheid mede ingegeven door een religieuze achtergrond. Toch waren het watersnoodrampen, zoals die in 1809 in het rivierengebied, die aanleiding gaven om niet langer lokaal en via de kerk, maar om vooral landelijk en aangestuurd door de overheid inzamelingsacties op touw te zetten. NTR, uitzending 13 december 2013. Verder >

02. Dijken

Je kunt je niet in je eentje beschermen tegen overstromingen. Alleen als je samenwerkt, maak je een kans het water buiten de deur te houden. Hoe ging die samenwerking vroeger en hoe moet dat nu? In de 12e eeuw kreeg Nederland globaal gezien de vorm die het nu heeft. Door tal van overstromingen, waaronder een rampvloed in 1170, werden enorme stukken land weggeslagen, waardoor onder meer de Zuiderzee en het eiland Texel ontstonden. NTR, uitzending 20 december 2013. Verder >

03. Water als wapen

Water is in de geschiedenis een machtig wapen gebleken. Je kunt er de vijand mee buiten de deur houden of een bezetter verjagen. Tegen de tijd dat dit wapen helemaal was geperfectioneerd, leek het totaal overbodig geworden. Toch geloofde Nederland er nog lang in. In de lange strijd tegen de Spanjaarden tijdens De Opstand leerden de Hollanders water als wapen te gebruiken. Het bekendste voorbeeld is het Ontzet van Leiden, waar de Geuzen heel Zuid-Holland onder water zetten om de vijand te verdrijven. NTR, uitzending 27 december 2013. Verder >

04. Het nieuwe land

De watersnood van 1916 leidde tot het grootste waterbouwkundige project van het begin van de 20ste eeuw, de Afsluitdijk. Kan die dijk worden gezien als hét voorbeeld van een ongebreideld geloof in technologie, in maakbaarheid van mens en maatschappij. Eeuwenlang bouwden de Friezen en Hollanders die rond de Zuiderzee woonden hun terpen en dijken. Om steeds weer te leren dat het water altijd sterker was. In 1916 kwam de kentering, toen in januari de dijken rond de Zuiderzee opnieuw doorbraken. Al eeuwenlang eiste het water slachtoffers en maakte landbouwgrond onvruchtbaar en nu weer. De visionaire ingenieur en minister Cornelis Lely krijgt in 1918 voor elkaar dat hij zijn plan voor het afsluiten van de Zuiderzee eindelijk kan realiseren: de Afsluitdijk wordt gebouwd en er worden nieuwe polders drooggelegd. NTR, uitzending 03 januari 2014. Verder >

05. De adem Gods?

Watersnoodrampen heeft ons land altijd gekend. Hoe werden en worden die verklaard door de slachtoffers: als natuurlijk noodlot, als straf van God of als falen van de mens? Toen het noorden van Nederland in 1219 door overstromingen werd getroffen, nam de monnik Emo de schuld daarvoor op zich: hij had gezondigd en dit was de straf van God. Dat er in de vroege middeleeuwen zo werd gedacht is niet zo vreemd. Maar ook in 1953 waren er veel mensen die de ramp verklaarden vanuit hun religie. De vraag is hoe dat godsbesef het handelen van gelovigen heeft bepaald: berustten ze in Gods wil of probeerden ze te redden wat er te redden viel? En omgekeerd: zorgde de dreiging van het water voor een dieper geloof in God of juist niet? Zit het soms gewoon in onze genen om de verklaring voor rampen buiten ons zelf te zoeken? Hebben wij een God nodig in tijden van nood? Vroeger, nu en ook bij de volgende ramp? NTR, uitzending 10 januari 2014. Verder >

06. Ze steken de dijken door

Eeuwenlang strijdt Nederland al tegen het water. Die strijd zit in ons bloed. Hoe is dan mogelijk dat we nu dijken doorsteken om land onder water te zetten? Een kleine jonge polder, de Hedwigepolder, is het strijdtoneel geworden van een veranderd discours over onze omgang met water. Ooit was een overstroming een ramp. Nu wil de mens grote stukken land weer onder water zetten. We breken de dijken af en stellen het met veel moeite drooggelegde land weer open voor het water. Dienen we zo de natuur of zijn er andere belangen? NTR, uitzending 16 januari 2014. Verder >

07. De ergst denkbare overstroming

Ooit was Dordrecht de belangrijkste handelsstad van Nederland en op weg om de hoofdstad van het land te worden. De Elizabethsvloed van 1421 maakte daar een abrupt en definitief einde aan. Zou de Randstad, het centrum van onze huidige economie, in de toekomst hetzelfde lot kunnen treffen bij de ergste overstroming die we kunnen voorspellen? We zijn ons na de voltooiing van de Deltawerken en de Afsluitdijk veilig gaan voelen achter onze dijken. Maar ons land zakt steeds dieper weg door bodemdaling en het water komt door klimaatverandering steeds hoger te staan. De meeste mensen lijken zich totaal niet bewust van een mogelijk overstromingsgevaar. Toch zijn er 88 zwakke plekken in onze dijken en draaien de gemalen 24 uur per dag op volle toeren om het water op het juiste peil te houden. Wat zou er gebeuren als de ramp die niemand verwacht toch plaatsvindt? De allergrootste ramp die ons land kan treffen is een doorbraak van de dijken rondom ons economisch hart, de dichtbevolkte Randstad. Die kans is klein, maar als het gebeurt, dan staan overheid en hulpverleners machteloos. NTR, uitzending 24 januari 2014. Verder >