earth

Vervolgingen tijdens WO2

Documentaires over de vervolging van Joden, Roma en andersdenkenden tijdens de Tweede Wereldoorlog 1940-1945.

De muur in de school

Aan de Amsterdamse Weteringschans bevindt zich tijdens de Tweede Wereldoorlog de Wilhelmina Catharina school. In 1941 wordt er een muur opgetrokken die de school in tweeën deelt. KRO Profiel, uitzending 04 mei 2011. Verder >

Hilde Goldberg

In de zomer van 1942 werd de Hollandse Schouwburg in Amsterdam een verzamelplaats voor bij razzia’s opgepakte joden. Van daaruit werden ze doorgestuurd naar Westerbork, en verder, naar vernietigingskampen in het oosten. Onder de gevangenen waren veel kleine kinderen. Voor hen werd gezorgd in de crèche tegenover de schouwburg. Vaak betekende deze opvang hun redding. Twee jaar lang werkte Hilde Goldberg in de crèche. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 6 mei 2003. Verder >

Het verloop van de Februaristaking

De razzia op ruim 400 Joodse mannen was de directe aanleiding voor de Februaristaking in 1941. NOS, uitzending 25 februari 2015.. Verder >

De dokwerker

Het bronzen beeld Dokwerker memoreert de gebeurtenissen op 25-2-1941 toen er werd gestaakt als protest tegen de Jodendeportatie. Een ontmoeting met mensen in het leven van de Dokwerker anno nu. KRO profiel, uitzending 21 februari 2007. Verder >

De stakende stad

Documentaire over de Februaristaking van 1941 in Amsterdam. Zaterdag 22 en zondag 23 februari 1941 pakken de Duitsers voor het eerst, als represaille, 427 willekeurige joodse mannen op en voeren hen af naar een onbekende bestemming. Slechts twee mannen keerden na de oorlog levend terug. Deze razzia was de directe aanleiding voor de Februaristaking op 25 februari 1941. KRO/NCRV, uitzending 22 februari 2016. Verder >

De invoering van de Jodenster

Op 3 mei 2017 was het 75 jaar geleden (1942) dat de Duitse bezetter in Nederland de Jodenster invoerde. Alle Joden ouder dan zes jaar mochten alleen nog de straat op met een gele Davidster, met daarin het woord 'Jood'. Het net rond de Joden sloot zich. Kort daarna werden de Joden systematisch afgevoerd en vermoord in kampen. 102.000 Nederlandse Joden kwamen om tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wat betekende het om langzaam maar zeker verstoten te worden uit de maatschappij? Verder >

Verborgen kinderen

Anne Frank dook onder met haar familie, maar veel joodse kinderen gingen alleen naar een onderduikgezin. Daar leefden ze zonder hun vader en moeder, met een nieuwe identiteit in een vreemde omgeving én... met heel veel vragen. In Andere Tijden drie kinderen van destijds over het grote geheim, de angst en de woede. En over jezelf onzichtbaar maken. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 22 april 2010. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >

Omdat hun hart sprak

Documentaire over de crèche Kindjeshaven, waar in de Tweede Wereldoorlog Joodse kinderen verborgen werden gehouden voor de Duitsers. Met goedkeuring van de Duitse autoriteiten richtten de Utrechtse studenten Trui van Lier en Jet Berdenis van Berlekom in 1940 een crèche op voor buitenechtelijke kinderen van Duitse soldaten en Nederlandse vrouwen. Omroep MAX, uitzending 03 mei 2011. Verder >

Jan Zwartendijk, de engel van Litouwen

Op een dag eind juni 1940 kloppen Isaac Lewin en zijn van oorsprong Nederlandse vrouw Pessla, beiden Poolse Joden, in de Litouwse hoofdstad Kaunas aan bij een zekere Jan Zwartendijk. De Nederlander is naast directeur van de vestiging van Philips Litouwen sinds kort ook plaatsvervangend consul. Isaac en Pessla willen weg uit angst voor de oprukkende nazi’s en sovjets. Voor Nederland kunnen ze geen visum aanvragen, want sinds mei 1940 is ook Nederland bezet. Maar Curaçao, nog altijd vrij territorium van het Koninkrijk der Nederlanden, zou dat geen optie zijn? Het is het begin van een onbekende exodus die meer dan 2000 Joden het leven zou redden. Met dank aan Jan Zwartendijk. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 6 mei 2003. Verder >

Opvoeders tegen wil en dank

In de jaren ’40 kwam de toen vierjarige Muus Grotenhuis terecht op een boerderij in het jeugddorp De Glind. Ze bleef er tot haar zestiende. Het dorp in de nabijheid van Barneveld was door de gereformeerde kerk speciaal gebouwd om kinderen op te vangen die niet thuis konden wonen. Boeren pachtten er grond onder de voorwaarde dat ze ook pleegkinderen in huis namen. Muus en andere kinderen vertellen over de zware tijd die ze doormaakten, bij boeren die tegen wil en dank de rol van opvoeders in de schoenen geschoven kregen. VPRO/NTR, Andere tijden, uitzending 06 maart 2014. Verder >

Anna's stille strijd

Documentaire die de nog niet eerder verfilmde aangrijpende geschiedenis vertelt van dove Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Centraal staat Anna Vos-van Dam, die met hulp van nichtje Jettie Auschwitz overleefde. Joodse Omroep, uitzending 02 mei 2009. VPRO, uitzending 03 mei 2007. Verder >

De vrouwen van Ravensbrück

In de nadagen van de Tweede Wereldoorlog werden honderden Nederlandse vrouwen uit het concentratiekamp Ravensbrück gered door het Zweedse Rode Kruis. Door bemiddeling van graaf Bernadotte wisten ze na een bizarre busreis door Duitsland het vrije Zweden bereiken. Daar konden ze, bevrijd uit de hel, andermaal de vrijheid proeven. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 19 april 2001. Verder >

Tussen hemel en hel

Tussen hemel en hel maakt op indringende wijze duidelijk wat het betekende om in Kamp Vught – het enige SS-kamp in Nederland – opgesloten te zijn en hoe mensen in dergelijke omstandigheden probeerden te overleven. In de documentaire wordt telkens weer de vraag gesteld waarom mensen op bepaalde momenten bepaalde keuzes maakten. Kamp Vught werd 70 jaar geleden, op 5 september 1944, door de Nazi’s ontruimd. Regie: Joost Seelen. NCRV, uitzending 5 september 2014. Verder >

Sint Michielsgestel

Broederlijk zaten ze tijdens de oorlog bijeen in Sint Michielsgestel, de bestuurders en intellectuelen van Nederland. Ze hadden het er goed, maar ze konden ieder ogenblik als gijzelaar worden geëxecuteerd. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 07 mei 2002. Verder >

Het zwijgen van Loe de Jong

Historicus Loe de Jong werd in de jaren '60 bekend als presentator van de televisieserie De bezetting en later als de schrijver van Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. Hij wordt het nationale oorlogsgeweten, maar over zijn eigen omgekomen familie, waaronder zijn tweelingbroer Sally, laat hij weinig los. Zijn kleindochter Simonka gaat op zoek naar de reden van Loe's mysterieuze zwijgen en stuit op een familieverhaal dat getekend wordt door gemis, jaloezie en schuldgevoelens. NTR, Het uur van de Wolf, uitzending 11 januari 2011. Verder >

Tv-serie De bezetting

De serie De bezetting van Historicus Loe de Jong bestaat uit 21 delen die voor het eerst werden uitgezonden tussen 1960 en 1965. Bekijk hier een groot gedeelte van de afleveringen zoals die tussen 1966 en 1968 werden herhaald. Verder >

Overleven in een onderduikershol

Acteur en toneelschrijver Edwin de Vries vertelt in de documentaire Aharons verhaal en enkele andere vrijwel ongelooflijke geschiedenissen van Joodse Nederlanders die letterlijk onder de grond de Holocaust wisten te overleven, in holen in het bos, in kruipruimtes van landarbeidershuisjes. Vergeten verhalen belicht in een speciale uitzending van RKK en Joodse Omroep gemaakt door programmamaker Sandra Meijer. RKK/Joodse Omroep, uitzending 21 april 2013. Verder >

Philips en de gevangenen

In het concentratiekamp Vught verrichtte een speciale groep gevangenen productiewerk. Voor Philips. Daarmee profiteerde de multinational van dwangarbeid. Maar het bedrijf bood de gevangenen, onder wie veel joden, zo ook bescherming - en dat spaarde uiteindelijk honderden mensenlevens. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 08 april 2003. Verder >

Kamp Dora

In de oorlog werden Nederlanders gedwongen in de Duitse wapenindustrie te werken. Dat is bekend. Minder bekend is dat ze ook moesten werken aan de beruchte V2-raketten. Midden in het Harz-gebergte werkten ze 18 uur per dag in een ondergrondse rakettenfabriek. Tot ze erbij neervielen... VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 27 maart 2008. Verder >

Prikkeldraad

De vader van filmmaker Bob Entrop heeft tussen 1943 en 1945 in de kampen Altengrabow en Muhlberg a/d Elbe als krijgsgevangene doorgebracht en daar het boek Prikkeldraad over geschreven. Hij behoorde tot de grote groep militairen die in 1943 de keuze kreeg zich vrijwillig te melden of onder te duiken. Regie Bob Entrop. NTR, uitzending 04 mei 2012. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >

Marga Minco: De schaduw van de herinnering

In het indrukwekkende oeuvre van de schrijfster Marga Minco (1920) zijn de Duitse bezetting en het toeval van overleven terugkerende thema’s. De schrijfster overleeft als enige van een orthodox-joods gezin de Tweede Wereldoorlog en verwoordt haar herinneringen en ervaringen in haar verhalen en romans. Marga Minco, 90 jaar, zit nog dagelijks achter haar typemachine en vertelt over haar herinneringen, het schrijven en de werkelijkheid. Regie: Maarten Schmidt & Thomas Doebele. Het uur van de Wolf. NTR, uitzending vrijdag 23 april 2010. Verder >

'Verbroken Stilte'

Roma radioverslaggever Orhan Galjus, geboren in Kosovo, en filmmaker Bob Entrop reizen samen door Duitsland en Polen en proberen erachter te komen waarom de Sinti en Roma zo lang gezwegen hebben over de genocide die tijdens de Tweede Wereldoorlog op bijna 500.000 van hen is gepleegd. EO, uitzending 31 oktober 2012. Verder >

Sonja Barend: Vragen zonder antwoord

Dertig jaar lang was ze de onbetwiste koningin van de Nederlandse talkshow: Sonja Barend. Haar enerverende loopbaan leverde honderden uren spraakmakende televisie op. Met documentairemaker Coen Verbraak kijkt Sonja nog één keer om: voor het eerst vertelt ze openhartig over haar drijfveren en de geschiedenis van haar familie. En over haar vader, die ze nooit gekend heeft - ze was pas twee jaar toen hij werd opgepakt door de Duitsers - maar die wel haar hele verdere leven bepaalde. 'In feite heeft bijna alles wat ik op televisie gedaan heb, in het teken gestaan van wat hem is overkomen.' Regie : Coen Verbraak 2012. VARA, uitzending 07 april 2012. Verder >

Daar praat ik liever niet over

Portret van de 102-jarige Tine Jessurun-Cardozo, die vanuit een Nederlands gereformeerd gezin uit Leeuwarden vlak vóór de Tweede wereldoorlog naar Amsterdam komt en Joods wordt. Ze tekende zo onwetend haar eigen doodvonnis. Niettemin overleefde ze de Holocaust en kwam ze uit de oorlog zonder een seconde spijt van haar keuze. Joodse Omroep, uitzending 04 mei 2013. Verder >

Het laatste hoofdstuk

Een portret van twee mannen, die in de oorlog wegliepen bij de Arbeitseinsatz en vervolgens in een vernietigingskamp terecht kwamen. Twee werkweigeraars, met twee gruwelijke verhalen over martelingen en ontberingen en een ongelofelijke wil om niet op te geven. In april 1945 kwam de ergste fase: de dodenmarsen die het laatste hoofdstuk vormden van de oorlog. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 14 april 2014. Verder >

Elke dag 4 mei

Filmmaakster Natascha van Weezel kan in haar woonplaats Amsterdam geen stap zetten zonder aan de Tweede Wereldoorlog te denken. Nog iedere dag maakt de oorlog deel uit van haar leven. Ze zocht andere 'derde generatiegenoten' en sprak met ze over hoe ze met hun beladen familiegeschiedenis omgaan, wat resulteerde in de documentaire 'Elke dag 4 mei'. NCRV, uitzending 28 april 2014. Verder >

Het jaar erna

In de documentaire Het jaar erna worden een aantal portretten van Joden een jaar na de bevrijding getoond. Deze verhalen laten duidelijk zien dat de oorlog niet voor iedereen was afgelopen na de dag van de bevrijding op 5 mei 1945. 'Na onze terugkeer werden we niet opgevangen. Onze woning mochten we pas een half jaar na de bevrijding betrekken. Ons verhaal werd met een schouderophalen afgedaan. Dan kwamen de verhalen los dat ze het zelf ook zo moeilijk hadden gehad. Alles was op de bon geweest, hun fietsen waren gestolen ...' Omroep Max, uitzending 07 april 2014. Verder >

Razzia in Rotterdam

Pas recent heeft de overheid de Restitutiecommissie in het leven geroepen om die claims te behandelen. In deze documentaire volgt Ditteke Mensink het onderzoek in twee zaken, waarbij vooral het verhaal van de betrokken joodse familie wordt verteld. Centrale vragen: Kloppen alle herinneringen en denken we over sommige gebeurtenissen nu anders dan dat er toen over gedacht werd? Ook het perspectief van de musea komt aan bod. Wisten zij dat zij roofkunst in hun bezit hadden en waarom hebben ze niet eerder gehandeld? Regie Ditteke Mensink. NTR, 5 december 2016. Verder >

De Sinterklaasrazzia

De 17-jarige Van Norde wordt in de vroege morgen van 6 december 1944 op de Koude Horn in Haarlem aangehouden. Ook de 17-jarige Gé de Boer wordt opgepakt als hij in het Elswout verstopt zit. Een paar uur daarvoor grendelen Duitse soldaten Haarlem, Bloemendaal en Heemstede af en stropen achthonderd Duitse soldaten elke wijk, elke straat, elk huis af op zoek naar mannen om te werken in Duitsland. Het is de dag na Sinterklaas en veel jongens en mannen die in de buurt ondergedoken zijn, waren voor een avond naar huis teruggegaan om Sinterklaas te vieren. Dertienhonderd Haarlemse mannen worden opgepakt en met de trein naar Rees gebracht. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 04 december 2011. Verder >

De claim

Pas recent heeft de overheid de Restitutiecommissie in het leven geroepen om die claims te behandelen. In deze documentaire volgt Ditteke Mensink het onderzoek in twee zaken, waarbij vooral het verhaal van de betrokken joodse familie wordt verteld. Centrale vragen: Kloppen alle herinneringen en denken we over sommige gebeurtenissen nu anders dan dat er toen over gedacht werd? Ook het perspectief van de musea komt aan bod. Wisten zij dat zij roofkunst in hun bezit hadden en waarom hebben ze niet eerder gehandeld? Regie Ditteke Mensink. NTR, 5 december 2016. Verder >

Verlies niet de moed

Hella de Jonge komt door de verhuizing van haar 88-jarige vader (Eli Asser), met wie zij tot dan toe een moeizame relatie onderhoudt, in het bezit van de nalatenschap van haar oudtante. Die oudtante is, samen met haar ouders, de enige overlevende van de naziverschrikkingen. Een publiciteitsfoto uit 1885, met haar overgrootvader als deel van een komisch duo, spoort haar aan op onderzoek te gaan naar haar familiegeschiedenis. VPRO, uitzending 4 met 2015. Verder >

Echo’s van een oorlog

De relatie tussen de bijna honderdjarige Enny en haar dochter Tascha wordt gedomineerd door de dood van Enny's eerste dochters in Auschwitz. Enny, begin jaren vijftig met haar tweede man en de jonge Tascha verhuisd naar New York, verwijt Tascha nog dagelijks gebrek aan begrip voor haar lijden. Een boodschap die bovendien niet alleen bedoeld lijkt voor haar dochter. Want ook de buitenwereld mag weten hoe Tascha onder zou doen voor de doden; 'mijn engeltjes', zoals Enny Glenda en Myrna liefkozend blijft noemen, en van wie alleen nog de zwijgende filmbeelden bestaan die in een koffer de oorlog zijn doorgekomen. EO, 7 december 2015. Verder >

Oorlogswezen

In de oorlog waren het joodse kinderen. Ze waren ondergedoken of verbleven in kampen. Na de oorlog waren het joodse wezen en kwamen ze veelal terecht in Joodse weeshuizen. Ze werden naar Israël overgebracht voor hun veiligheid en voor de opbouw van het land. Nu zijn ze rond de zeventig en vragen ze zich af hoe destijds het vermogen van hun omgebrachte ouders is besteed. Andere Tijden over hun teleurstelling, woede, frustratie en vragen. Zestig jaar na de oorlog. Andere Tijden. VPRO/NTR, uitzending 19 april 2005. Verder >

Elk gezicht heeft een naam

Op 28 april 1945 varen schepen met overlevenden uit Duitse concentratiekampen de haven van het Zweedse Malmö binnen. Onder hen joden uit heel Europa, Noorse krijgsgevangenen, leden van het Franse verzet, Poolse moeders met kinderen, Britse spionnen en een Amerikaans-Italiaans meisje, door de Duitsers voor een spion aangezien, omdat ze toevallig bij haar grootouders logeerde toen de oorlog daar uitbrak. Nu, 70 jaar later, bekijken de overlevenden deze beelden voor het eerst. Ze herkennen zichzelf en beleven opnieuw de blijdschap, maar ook de verwarring en de onzekerheid van die bijzondere dag, de dag waarop hun leven opnieuw begon. IKON, uitzending 28 april 2015. Verder >

Opa,oma, waren jullie bang in de oorlog?

In deze documentaire portretteert Frans Bromet een aantal personen, die hun aangrijpende ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog met hun kleinkinderen delen. RVU, uitzending 03 mei 2010. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >