Robert Motherwell


Calligraphy 1965-1966

Op 17 Juli 1991 is de Amerikaanse kunstenaar Robert Motherwell ( 1915-1991) overleden.

Via het surrealisme van de jaren dertig ont- wikkelde Motherwell zich na de Tweede Wereld- oorlog verder in de abstract-expressionistische schilderkunst. Motherwell experimenteerde uit- voerig met Japanse kalligrafische schildertech- nieken waarin het volgens hem ging om de kunst van het weglaten en de automatische gestuurde beweging van de hand waardoor de wil van de kunstenaar uitgeschakeld wordt.

Wiki: Robert Motherwell >

 

Het begin van het moderne internet

In 1991 wordt door het onderzoekslaboratorium CERN in Genève, Zwitserland een idee ontwikkeld voor het zoeken naar bestanden op een computernetwerk met behulp van een eenvoudige browser.

Tussen 1989 en 1991 ontwikkelde de Britse natuurkundige Tim Berners-Lee (1955), die als werknemer verbonden was aan het onder- zoekslaboratorium CERN in Genève, een nieuwe methode om de interne informatie-uitwisseling tussen wetenschappers van CERN te verbeteren. Berners-Lee bedacht een eenvoudige browser die hij World Wide Web noemde, Hypertext Transfer Protocol (HTTP) en Uniform Resource Locator (URL), een uniforme adresseermethode. De volgende stap was de uitbreiding van de browser met de computertaal Hypertext Markup Language (HTML) waardoor links, die verstopt waren achter de tekst, met een simpele muisklik konden worden geactiveerd. Het zoeken naar documenten op een server werd door het intikken van een URL in een browser of door deze aan te klikken in de tekst een stuk eenvoudiger. Vanaf 1991 werd dit nieuwe brow- serconcept beschikbaar gesteld voor commer- ciële doeleinden en dit feit markeert het begin van het moderne Internet. In 1994 werd door Tim Berners-Lee de organisatie World Wide Web Consortium (W3C) voor webstandaarden opge- richt.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

Kijken: Pionier Rob Blokzijl >

 

Linux

In 1991 ontwikkelt de Finse informaticus Linus Torvalds (1969) het computerbesturingssysteem Linux.

Linux is een computerbesturingssysteem met een vrij toegankelijke broncode dat gebaseerd is op het in 1969 in de laboratoria van AT&T in de Verenigde Staten ontwikkelde besturings- systeem Unix. De bekendste computerbestu- ringssystemen zoals Windows van Microsoft en MAC OS van Apple zijn producten met een ontoegankelijke broncode waaraan je niets kunt veranderen of toevoegen. Linux heeft een toegankelijke broncode waardoor gebruikers vrij zijn om het product te veranderen of om er elementen aan toe te toevoegen.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Einde communistische dictatuur Albanië

In juni 1991 komt het communistische regime in Albanië na een volksopstand ten val.

In 1946 werd in Albanië de monarchie afge-schaft en de Volksrepubliek Albanië  uitgeroe-pen  met Ömer Nishani als eerste staatshoofd. Tussen 1946 en 1991 werd de Albanese samenleving dictatoriaal bestuurt door de communistische Albanese Partij van de Arbeid PPS. 

Wiki: Albanie >

Kijken: Future Expres Albanië (2013) >

Amerika is net als Albanië is een documentaire tweeluik van Rob Hof over de Albanese Shkreli-clan, waarvan de ene helft in de Albanese bergen woont en de andere helft als gevolge van migratie in de VS: New York en Detroit. In beide werelden gelden de Albanese bergwetten van de Kanun. Het eerste deel van de documentaire gaat onder andere over de verspreiding van de Shkreli-clan, religie, huwelijk, begrafenis. IKON, uitzending 2013.

Kijken: Amerika is net als Albanië, deel 1 >
Kijken: Amerika is net als Albanië, deel 2 >

 

Warschau Pact opgeheven

In 1991 wordt het Warschau Pact, een militair bondgenootschap van communistische landen, opgeheven.

Het Warschau Pact werd in 1955 in de Poolse hoofdstad Warschau opgericht en vormde gedu- rende de Koude Oorlog een tegenwicht voor de westerse NAVO. Het Pact bestond uit de Sovjet-Unie, Albanië, Bulgarije, Tsjecho-Slowakije, de Democratische Republiek Duitsland (DDR), Hon- garije, Polen en Roemenië.

Wiki: Warschau Pact >

 

Mishandeling  Rodney King

De Amerikaanse taxichauffeur Rodney King werd op 3 maart 1991 gewelddadig gearresteerd. Een omstander filmde de arrestatie en deelde de beelden met een tv-zender. De uitzending leidde tot veel ophef, omdat werd aangenomen dat de agenten racistisch handelden. NOS, uitzending 1991.

Kijken: Mishandeling Rodney King >

 

Immer Fernweh

Portret van de Oost-Duitse kunstenares Johanna Kaiser (1912-1991). In de jaren zeventig van de vorige eeuw begon zij haar schilderscarrière. Ze was toen al ruim zestig jaar en autodidact. Ze schilderde uitbundige fantasiebloemen die vanaf het doek leken te spatten. En dromerige landschappen die een niet te stillen verlangen naar verre oorden uitdrukten: ‘Immer Fernweh’. In Immer Fernweh worden fragmenten uit het dagboek van Johanna Kaiser voorgelezen door de vermaarde Duitse actrice Ursula Werner. Human, uitzending 24 juli 2013.

Kijken: Immer Fernweh >

 

Tour de France 1991

In 1991 wint de Spanjaard Miguel Indurain voor eerste keer de Tour de France. Jelle Nijdam, en Jean-Paul van Poppel winnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

Na de tiende etappe moest de succesvolle Ne- derlandse ploeg PDM de wedstrijd staken we- gens gezondheidproblemen. Ploegleider Gisbers bracht een verhaal naar buiten over voedsel- vergiftiging na het eten van bedorven kip, maar in werkelijkheid ging het om bedorven injecties met Intralipid, een voedingssupplement op basis van soja dat renners sneller op krachten moest brengen.

 

 

 

De jaren negentig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1991 >

Kijken: De jaren negentig special >

Nederland in de jaren negentig >

 

25 jaar onrust: House

De zomer van 1988 is de 'Summer of Love', wanneer Housemuziek de wereld, en ook Nederland, verovert. Terwijl veel muziekjour- nalisten hun neus ophaalden voor dat elektronische gedreun was de VPRO er vroeg bij en legde met het programma 'Onrust' de nieuwe muziek- en uitgaansscene vast. VPRO, uitzending 17-12-2013.

Kijken: Housemuziek 1988-1992 >


Anti-rookreclame Johan Cruyff

Actief stelling nemen tegen roken wordt in de jaren tachtig en negentig gangbaar. Iconisch wordt de anti-rookreclame die Barcelona-trainer Johan Cruyff in 1991 in Spanje maakt na een bijna fatale aderverkalking. De sportman die tien jaar eerder nog een rol speelt in reclames voor Roxy Dual sigaretten, trapt ze nu demonstratief aan gort. VARA, uitzending 1991.

Kijken: Johan Cruyff over anti-rookreclame >

 

Parlement & Politiek

In 1991 regeert het derde Kabinet-Lubbers (1989-1994).

Het Kabinet-Lubbers III bestond uit ministers van het CDA (Christen Democratisch Appèl) en de PvdA (Partij van de Arbeid). Minister-presi- dent Lubbers (1939) kwam uit het CDA.

Parlement: Kabinet-Lubbers III (1989-1994) >
Parlement: Kabinetten-Lubbers (1982-1994) >

Kijken: Portret van Ruud Lubbers (2013) >
Kijken: Fortuyn in de Kloof >

 

Verdrag van Maastricht

Op 09 en 10 december 1991 wordt in de Limbur- gse hoofdstad Maastricht tijdens een topcon- ferentie van staatshoofden en regeringsleiders de Europese Unie opgericht.

Tevens werd de intentie uitgesproken om per 01 januari 1999 de Economische en Monetaire Unie (EMU) op te richten waardoor de munten van elf deelnemende landen aan de EMU: Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Portugal, Oostenrijk, Ierland en Finland aan elkaar gekoppeld zullen worden, gevolgd door de invoering van een gezamenlijke munt per 01 januari 2002. Het verdrag van Maastricht trad op 01 november 1993 in werking.

Europese Unie >
EU: Geschiedenis >

Kijken: Zwarte Maandag >
Kijken: Terugblik Verdrag van Maastricht >
Kijken: De valse start van de Euro >

 

Gratis reizen voor studenten

Op 01 januari 1991 wordt de Ov-studentenkaart ingevoerd.

De openbaarvervoerkaart, waarmee studenten gratis in Nederland met het openbaar vervoer konden reizen, was een compensatie voor het verlagen van de studiebeurs door minister Jo Ritzen van onderwijs.

Wiki: Studentenreisproduct >

 

Het einde van de Sovjet-Unie

Op 17 maart 1991 schrijft president Gorbatsjov (1931) van de Sovjet-Unie een referendum uit waarin de burgers van de vijftien deelrepu- blieken van de Sovjet-Unie zich kunnen uitspre- ken of ze het behoud van de Sovjet-Unie wen- selijk achten of niet.

In 1991 bestond de Sovjet-Unie uit 15 deelrepu- blieken waarvan de Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek (RSFSR) de groot- ste en machtigste deelrepubliek was. De (RSFSR) heet nu officieel de Russische Federatie (Rusland) met Moskou als hoofdstad.

De drie Baltische deelrepublieken Estland, Let- land en Litouwen boycotten het referendum omdat in een eerder referendum in hun eigen deelrepublieken de bevolking zich al uitgespro- ken had voor onafhankelijkheid. Door dit onaf- hankelijkheidsstreven van de deelrepublieken dreigde de Sovjet-Unie uit elkaar te vallen. In de deelrepublieken die wel deelnamen aan het referendum koos een ruime meerderheid voor behoud van de Sovjet-Unie en tevens sprak de bevolking zich uit voor presidents- verkiezingen per deelrepubliek. De eerste vrije verkiezingen in Rusland werden door de hervormingsgezinde Boris Jeltsin (1931-2007) gewonnen die op 11 juli 1991 werd beëdigd als president van Rus- land.

Op 19 augustus 1991 pleegde een conservatieve groep onder leiding van vice-president Janajev een staatsgreep. Tanks reden Moskou en Leningrad binnen en president Gorbatsjov van de Sovjet-Unie werd gevangen gehouden op zijn vakantieverblijf op de Krim. Janajev nam zijn taken over en riep de noodtoestand uit. Boris Jeltsin verschanste zich in het Witte Huis, het regeringsgouw van Rusland en liet barricades opwerpen rond het gebouw. Op 20 augustus reden tanks in op de barricades waarbij drie mensen om het leven kwamen, maar de nieuwe machthebbers durfden een massale bestorming niet aan. Door het uitblijven van binnenlandse- en buitenlandse steun mislukte de staatsgreep. Op 22 augustus keerde Gorbatsjov naar Moskou terug en nam drastische maartregelen: het kabinet werd vervangen, de Communistische Partij werd ontmanteld, de KGB werd gereor- ganiseerd en het persbureau Tass en het partijblad Pravda werden onafhankelijk.

Op 08 december kreeg het uiteenvallen van de Sovjet-Unie een nieuwe wending toen de presidenten Jeltsin van Rusland, Kravtsjoek van de Oekraïne en Sjoesjkevitsj van Wit-Rusland met een plan kwamen voor het instellen van een Gemene Best van soevereine staten. Op 21 december werd in Alma Ata, de hoofdstad van Kazachstan, het Gemene Best door elf voorma- lige Sovjetrepublieken bekrachtigd waarmee er formeel een einde aan de Sovjet-Unie kwam. Gorbatsjov was een president zonder land geworden en maakte op 25 december 1991, tijdens een televisietoespraak, zijn aftreden be- kend.

Wiki: Sovjet-Unie/USSR >
Wiki: Michael Gorbatsjov >
Wiki: Boris Jeltsin >

Kijken: De missie van Gorbatsjov (1987) >
Kijken: Het einde van de Sovjet-Unie (1991) >

 

Jean Tinguely


Méta-Harmonie II 1979.

Op 30 augustus 1991 is de Zwitserse schilder en beeldhouwer Jean Tinguely (1925-1991) overle- den.

Jean Tinguely werd vooral bekend om zijn, op het dadaïsme geïnspireerde, bewegende kunst- machines.

Wiki Art: Jean Tinguely >
Museum Tinguely >

Kijken: Tinguely en De Saint Phalle >

 

 

Operatie 'Desert Storm'

Op 17 januari 1991 valt een geallieerde troepen- macht onder de codenaam ‘Desert Storm' Irak aan.

Op 2 augustus 1990 viel het leger van Irak Koe- weit binnen en annexeerde het welvarende olie- staatje als negentiende provincie van Irak. De westerse wereld verzette zich heftig tegen deze onrechtmatige annexatie en onder leiding van president (1989-1993) George H.W. Bush (1924) van de Verenigde Staten werd er een interna- tionale coalitie van westerse en Arabische lan- den tegen Irak gevormd. De veiligheidsraad van de Verenigde Naties had op 29 november 1990 haar goedkeuring gegeven aan militair ingrijpen als Irak zich niet voor 15 januari 1991 uit Koeweit zou hebben teruggetrokken. Op 17 januari 1991, twee dagen na het verstrijken van het VN-ultimatum vielen geallieerde troepen, een westerse coalitie van vierendertig landen onder leiding van generaal Norman Schwarzkopf van de Verenigde Staten, Irak aan.

In de eerste week werd er een luchtoorlog gevoerd waarin de geallieerden superieur waren aan de Irakezen. De Irakese leider Saddam Hoessein ( 1937-2006) probeerde Israël bij het conflict te betrekken door Schudraketten op Israël af te vuren in de veronderstelling dat als Israël militair zou ingrijpen de andere islami- tische landen zich achter Irak zouden scharen, maar Israël ging niet in op de provocatie. Op 24 februari begon het landoffensief met als doel om het Irakese leger in Koeweit in te sluiten en te vernietigen. Deze opzet slaagde en op 28 februari werd de hoofdstad Koeweit bevrijd. Het Irakese leger veroorzaakte een enorme milieu- ramp toen ze op de terugtocht de oliebronnen van Koeweit in brand staken.

De geallieerden veroverden Irak niet en hoop- ten dat de bevolking zich na de vernietigende nederlaag van Irak in Koeweit tegen Saddam Hoessein zou keren. Zowel de Koerden in het noorden en de Sjiieten in het zuiden van Irak kwamen in opstand, maar kregen militair geen steun van de geallieerden. Het leger van Hoessein bleek over meer souplesse te beschik- ken dan werd verwacht en sloeg de opstand van de Sjiieten neer en heroverde in het noorden steden die in handen van de Koerden waren gevallen. Uit angst voor vergelding vluchtte de Koerdische bevolking massaal de bergen waardoor in de grensgebieden met Turkije en Iran grote vluchtelingenkampen ontstonden. De Koerdische bevolking keerde terug naar hun woongebied toen op voorstel van Minister-president Tony Blair van Groot-Brittannië in het noorden van Irak een door de VN gecontroleer- de veiligheidszone werd ingesteld.

Wiki: Golfoorlog (1990-1991) >
Wiki: Sadam Hoessein >

Kijken: De VS en de Golf >
Kijken: Diogenes en de Golf (1991-1993) >
Kijken: Gijzelaars Irak >
Kijken: Terugblik op de Golfoorlog (2016) >

 

De ‘Pil van Drion’

In 1991 introduceert de rechtsgeleerde Huib Drion (1917-2004) het begrip ‘de Pil van Drion’, een euthanasiepil voor ouderen.

Drion opperde zijn idee voor het beschikbaar stellen van een legaal verkrijgbare pil waarmee ouderen vanaf 75 jaar, die hun leven ‘voltooid’ vinden, op een humane wijze een eind aan hun leven zouden moeten kunnen maken in het artikel 'Het zelfgewilde levenseinde van oude mensen' dat op 19 oktober 1991 in NRC Handelsblad werd gepubliceerd. Het idee van een zelfdodingspil, die er nooit is gekomen, leidt tot op de dag van vandaag tot discussie.

Wiki: ‘Pil’ van Drion >
NVVE >

Kijken: Huib Drion in 2001 over zijn ‘Pil’ >

 

Shiro Kuramata


Glasstoel 1976

In 1991 is de Japanse ontwerper Shiro Kura- mata (1934-1991) overleden.

Kuramata was een invloedrijke Japanse ontwer- per die in de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw experimenteerde met de mate- rialen acryl, glas, aluminium en staalplaat met fijne mazen waarmee hij open transparante meubels ontwierp.

Designboom: Shiro Kuramata (Engelstalig) >
Architonic: Productontwerpen van Kuramata >

Slovenië en Kroatië onafhankelijk

Op 25 juni 1991 roepen de Joegoslavische deel- republieken Slovenië en Kroatië de onafhan- kelijkheid uit.

Na de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) maak- te Tito (1892-1980) van Joegoslavië een com- munistische federatieve staat (1946-1992) die vanaf 1948 los van de Sovjet-Unie een eigen koers vaarde. De federatie bestond uit de repu- blieken Slovenië, Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Servië, Montenegro en Macedonië en de auto- nome gebieden Vojvodina en Kosovo. Tien jaar na het overlijden van Tito in 1980 begon de communistische federatieve staat Joegoslavië geleidelijk uit elkaar te vallen.

Uit angst voor het opkomende Servisch nationa- lisme onder leiding van president Slobodan Milosevic (1941-2006) streefden de noordelijke Joegoslavische deelrubrieken Slovenië en Kroa- tië in 1991 naar een hervorming van de Joego- slavische federatie in een lossere confederatie van soevereine staten en tevens wensten deze landen niet langer mee te betalen aan de veel armere zuidelijke deelrepublieken. Op 25 juni 1991 riepen Slovenië en Kroatië, tot groot ongenoegen van Servië dat streefde naar behoud van de Joegoslavische federatie, de onafhankelijkheid uit. Op 08 september 1991 riep Macedonië als derde deelrepubliek de onafhankelijkheid uit. Het federale leger van Joegoslavië, dat onder Servisch opperbevel stond, kwam als eerste in actie tegen de rijke deelstaat Slovenië. De EG (Europese Gemeen- schap) bemiddelde bij vredesbesprekingen en binnen tien dagen was de oorlog voorbij. In het akkoord werd afgesproken dat de federale troepen zich terug zouden trekken uit Slovenië en dat het land zelfstandig mocht blijven, maar dat het een deel van haar inkomsten aan de federatie moest afstaan. Het strijdtoneel ver- plaatste zich daarna naar de grensgebieden Krajina en Oost-Slavonië in Kroatië waar honderdduizenden Serviërs woonden die zich bij Servië wilden aansluiten. Het federale leger en Servische milities verdreven de Kroatische inwo- ners uit deze gebieden en versterkten hun posi- ties waarna de eerste Kroatische president Tudjman (1922-1999) op 26 augustus 1991 de oorlog aan Joegoslavië verklaarde die met wisselende intensiteit tot 1995 zou duren. Er vielen duizenden slachtoffers en de Kroatische steden Vukovar, Dubrovnik en Osijek werden deels vernietigd.

Wiki: Slovenië >
Wiki: Kroatië >
Wiki: Joegoslavië >

 

In 1991 wordt PSV landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1991

 

Muziekkeuze van 1991 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

Buffalo Tom - Fortune Teller
Coil - The Snow
Dinosaur Jr - The Wagon
John Cale - Hallelujah (Shrek)
Lenny Kravitz - It Ain't Over Till It's Over
Manic Street Preachers - You Love Us
Massive Attack - Unfinished Sympathy x
Matthew Sweet - Divine Intervention x
Matthew Sweet - Girlfriend
Metallica - Enter Sandman x
Metallica - Nothing Else Matters x
Moby - Go x
My Bloody Valentine - Sometimes
My Bloody Valentine - Soon
Nirvana - Come As You Are x
Nirvana - Smells Like Teen Spirit x
Pearl Jam - Alive x
Pearl Jam - Jeremy x
Pixies - Planet of Sound
Primal Scream - Damaged
Primal Scream - Movin' On Up x
Primus - Jerry Was a Race Car Driver
Primus - Tommy the Cat
Prince - Cream x
R.E.M. - Losing My Religion x
R.E.M. - Shiny Happy People
Red Hot Chili Peppers - Under The Bridge x
Red Hot Chilli Peppers - Give It Away x
Ruth Brown - I Ain't Got Nothin' But The Blues
Siouxsie and the Banshees - Kiss Them For Me
Steve Vai - For The Love Of God
The Smashing Pumpkins - I Am One
The Smashing Pumpkins - Siva x
This Mortal Coil - You and Your Sister
U2 - The Fly
Urban Dance Squad - Deeper Shade Of Soul (NL)
Urban Dance Squad - Routine (NL)

Nederlandstalig:

Stef Bos - Papa

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

 

Albumkeuze van 1991 (alfabetisch)

Coil - Love's Secret Domain
Dinosaur Jr. - Green Mind
Lenny Kravitz - Mama Said
Massive Attack - Blue lines
Matthew Sweet - Girlfriend
Metallica - Metallica (The Black Album)
My Bloody Valentine - Loveless
Nirvana - Nevermind:



Pearl jam - Ten
Pixies - Trompe le Monde
Primal Scream - Screamadelica
Primus - Sailing the Seas of Cheese
R.E.M. - Out of Time
Red Hot Chili Peppers - Blood Sugar Sex Magic
Siouxsie & the Banshees - Superstition
The Smashing Pumpkins - Gish
This Mortal Coil - Blood
U2 - Achtung baby
Urban Dance Squad - Life 'n Perspective of a Genuine Crossover

 

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1991 (alfabetisch)

Candyman - Knockin' Boots
Seal - Crazy
Raymond van het Groenewoud - Liefd e voor muziek
Massive Attack - Unfinished Sympathy
Roxette - Joyride
R.E.M. - Losing My Religion
Timmy T. - One More Try
Scorpions - Wind Of Change
Crystal Waters - Gypsy Woman ( La Da Dee La Da Da )
Extreme - More Than Words
Bryan Adams - (Everything I Do) I Do It For You
L.A. Style - James Brown Is Dead
Salt 'N' Pepa - Let's Talk About Sex
Gordon - Kon ik maar even bij je zijn
Shanice - I Love Your Smile
George Michael & Elton John - Don't Let The Sun Go Down On Me

 

Film in 1991

 

Filmkeuze van 1991 (alfabetisch)

Beauty and the Beast - Kirk Wise >
JFK - Oliver Stone >
Raise the Red Lantern - Yimou Zhang >
Robin Hood: Prince of Thieves - Kevin Reynolds >
The Doors - Oliver Stone >
The Silence of the Lambs - Thomas Harris >

Website Cinema >