Joan Miró


Nederlands interieur 1 - 1928

Op 25 december 1983 is de Spaanse Kunstenaar Joan Miró (1893-1983) overleden.

Rond 1920 werd Joan Miró in Parijs beïnvloed door surrealistische dichters en schrijvers. Het surrealisme zette zich af tegen de rationele wer- kelijkheid en de kunstenaars binnen deze stro- ming onderzochten door middel van droomin- terpretaties, toeval en associaties het onder- bewuste van de menselijke geest.

Stichting Miró >
MOMA: Joan Miró >

 

Kerwin Duinmeijer doodgestoken

In de nacht van 20 op 21 augustus 1983 wordt op de Damstraat in Amsterdam Kerwin Duinmeijer door Nico Bodemeijer neergestoken.

De zestienjarige skinhead Nico Bodemeijer (1967-2012) stak na een woordenwisseling, waarbij door Bodemeijer racistische taal zou zijn geuit, met een mes in op de vijftienjarige Antilliaan Kerwin Duinmeijer. De gewonde Kerwin hield op de Dam een taxi aan met het verzoek om hem naar een ziekenhuis te brengen, maar deze weigerde. Een tweede taxichauffeur verleende eerste hulp en belde een ambulance die Kevin naar het ziekenhuis bracht waar hij even later als gevolg van teveel bloedverlies overleed. In 2008 maakte het programma Profiel een portret van Bodemeyer die in 2012 zelfmoord pleegde.

Kijken: De moord op Kerwin Duinmeijer >
Kijken: Profiel van Nico Bodemeijer >

 

De eerste IBM-Pc in Nederland

In 1983 introduceert het Amerikaanse elektro- nicaconcern IBM de eerste Personal Computer (Pc) in Nederland.

De IBM-Pc was de eerste professionele com- puter die geschikt was voor kantoor- en privégebruik. De Pc was relatief moeilijk te bedienen omdat deze nog geen grafische gebruikersinterface en muis had, maar in de tweede helft van de jaren tachtig verbeterde het bedieningsgemak door de komst van de grafi- sche gebruikersinterface en werden Pc's sneller en goedkoper waardoor het bedrijfsleven en administratief Nederland massaal gebruik ging maken van computers. Bij introductie in Neder- land kostte een IBM rond de 10.000 gulden per stuk. Voor meer informatie zie 1981.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

Kijken: De PC-revolutie >
Kijken: Hoera, de PC is 25 jaar >

 

De eerste mobiele telefoon

Op 06 Maart 1983 introduceert het Amerikaanse bedrijf Motorola de DynaTAC800X, de eerste commerciële mobiele telefoon met een oplaad- bare batterij.

De DynaTAC800X (Dynamic Adaptive Total Area Coverage) van Motorola die in 1984 op de con- sumentenmarkt kwam, woog maar liefst 794 gram.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Paul Citroen 


Zelfportret 1949

Op 13 maart 1983 is de Nederlandse kunstenaar Paul Citroen overleden

Paul Citroen (1896-1983) studeerde aan het vermaarde Bauhaus waar hij in 1923 de beroemde fotocollage Metropolis maakte. Met de komst van de nazi's in Duitsland vluchtte Paul Citroen naar Nederland waar hij in de jaren zeventig faam verwierf vanwege zijn getekende en geschilderde portretten. Close up. AVRO, uitzending 20 oktober 2012.

Wiki: Paul Citroen >

Kijken: Een portret van Paul Citroen >

 

Het eerste touchscreen

In 1983 introduceert het Amerikaanse elektronicaconcern Hewlett-Packard de HP-150, de eerste commerciële computer met een touchscreen.

Door het beeldscherm van de HP-150 aan te raken konden gebruikers voor de eerste keer software op de computer activeren zonder hulp van een toetsenbord en muis. De HP-150 beschikte over een Intel 8088 processor met een kloksnelheid van 8 megahertz.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Tour de France 1983

In 1983 won de Fransman Laurent Fignon de Tour de France. Frits Pinard, Bert Oosterbosch (2), Peter Winnen en Henk Lubberding winnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

 

 

De jaren tachtig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1983 >

Kijken: De jaren tachtig special >
Kijken: Fietsen door de jaren tachtig >
Kijken: Punk, van pret naar protest >
Kijken: Punk in Nederland (1977-1984) >

Nederland in de jaren tachtig >

 

Mensen van nu

Mensen van nu is een portret van een generatie die volwassen wordt in de onzekerheid van een crisis. Hoe belangrijk is geld en bezit nog voor hen? 2013 is het jaar waarin het aantal werklozen voor het eerst weer dat van de vroege jaren '80 evenaart. De crisiskinderen die toen geboren zijn, zijn nu rond de 30 jaar. Regie Tomas Kaan. Tegenlicht VPRO, uitzending 07 oktober 2012.

Kijken: Mensen van nu >

 

Het weer in 1983

De zomer van 1983 is warm, droog en zonnig met een gemiddelde temperatuur van 18.2 °C , 707,9 uren zon en 88,4 millimeter neerslag en staat op de zesde plaats van zomers met de hoogste gemiddelde temperatuur sinds het begin van de officiële waarnemingen in 1901. Op 08 november 1983 wordt het in Maastricht 19.2 °C en deze herfstdag is daarmee een van warmste ooit zo laat in het jaar in Nederland waargeno- men.

KNMI >

 

Parlement & Politiek

In 1983 regeert het eerste kabinet-Lubbers (1982-1986).

Het kabinet-Lubbers I bestond uit ministers van het CDA (Christen Democratisch Appèl) en de VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). Minister-president Lubbers (1939) kwam uit het CDA.

Parlement: Kabinet-Lubbers I >
Parlement: Het politieke jaar 1983 >

Kijken: Het geheim van Lubbers >
Kijken: Deetman, de bezuinigingskampioen >

 

De RSV-enquête

In 1983 gaat het grootste scheepsbouwbedrijf van Nederland Rijn-Schelde-Verolme (RSV) failliet.

Rijn-Schelde-Verolme, dat in Rotterdam en omgeving werkgelegenheid bood aan 30.000 mensen, had op het moment van faillissement 2,2 miljard overheidssubsidie ontvangen om de scheepsbouw voor Nederland te behouden. Kort na het faillissement drong de Tweede Kamer aan om in een Parlementaire enquête te onderzoeken wat er met al dat geld was gebeurd. De RSV-enquête werd de eerste grote naoorlogse Parlementaire enquête en stond onder voorzitterschap van Kees van Dijk van het CDA.

Parlement: De RSV-enquête >

Kijken: De RSV-enquête >
Kijken: De Koninklijke Schelde >

 

Vredesdemonstratie tegen kruisraketten

Op 29 oktober 1983 organiseert het Komitee Kruisraketten Nee (KKN) onder voorzitterschap van Sienie Strikwerda een demonstratie op het Malieveld in Den Haag tegen de plaatsing van kruisraketten in Nederland waaraan ruim 500.000 mensen deelnemen.

Sinds 1981 was de NAVO van plan om 572 kruisraketten in Europa te plaatsen waarvan 48 in Nederland. De beslissing over de plaatsing werd na 1981 steeds uitgesteld en het plaats- ingsbesluit werd pas definitief getekend door het eerste Kabinet Lubbers in 1985. De raketten kwamen er echter nooit omdat, door veran- dering van het politieke- en economische kli- maat in de Sovjet-Unie, de Russen besloten om hun SS20 raketten te ontmantelen waardoor het niet meer nodig was om kruisraketten in Neder- land te plaatsen.

Wiki: Sienie Strikwerda >

 

AIDS in Nederland

In januari 1983 worden in Nederland de eerste drie patiënten met de ziekte AIDS geregistreerd.

De nieuwe ziekte Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS) is een aantasting van het im- muunsysteem en wordt veroorzaakt door het HIV-virus dat vooral via bloed en sperma van de ene op de andere mens wordt overgedragen. De zieke werd in 1981 voor de eerste keer in de Verenigde Staten beschreven.

Kennislink: de oorsprong van AIDS >
NVSH: AIDS >
Avert: De geschiedenis van AIDS >
Avert: De oorsprong van AIDS >

Kijken: AIDS bereikt Nederland >

 

Buckminster Fuller


Montreal Biosphère 1967

Op 01 juli 1983 is de Amerikaanse Architect en uitvinder Buckminster Fuller (1895-1983) overle- den.

Buckminster Fuller leverde een belangrijke bij- drage aan de ontwikkeling van het duurzaam ontwerpen waarbij de milieubelasting tot een minimum wordt beperkt. Een bekend ontwerp van Fuller is de Montreal Biosphère, een koepel die hij ontwierp voor het Amerikaanse paviljoen van de wereldtentoonstelling van 1967 in Mont- real, Canada.

The BF Institute (Engelstalig) >
Wiki: Buckminster Fuller (Engelstalig) >
Wiki: Geodesic dome (Engelstalig) >

Kijken: The World of Buckmister Fuller (1974) >

 

Spanje - Malta

Met nog een duel te spelen stond het Nederlands elftal er riant voor. Tot, op 21 december 1983, het Spaanse elftal Malta vermorzelde: 12-1. Spanje ging naar het EK84 in Frankrijk en Nederland likte thuis de wonden. Sindsdien hangt er een zweem van omkoping rond die wedstrijd. Hoe was bijvoorbeeld de rol van keeper John Bonello. En wat heeft de KNVB ondernomen? Andere Tijden Sport. VPRO/NTR, uitzensding 29 mei 2016.

Kijken: Spanje - Malta >

 

 

 

Ambtenarenstaking

In 1983 groeit het aantal werkelozen met duizenden mensen per maand en het finan- cieringstekort van de Nederlandse overheid bedraagt 10 procent.

Het ging niet goed met de Nederlandse econo- mie begin jaren tachtig. Het antwoord van het kabinet-Lubbers was om fors te bezuinigen op de collectieve lasten en van ambtenaren, trend- volgers en uitkeringsgerechtigden werd ge- vraagd om 3,5 % van hun inkomen in te leve- ren. Na een mislukking van het overleg tussen vakbonden en het kabinet vonden er overal in het land acties plaats ondermeer bij de reini- gingsdiensten en de posterijen.

Kijken: Ambtenarenstaking 1983 >

 

Freddy Heineken ontvoerd

Op 9 november 1983 worden bierfabrikant Freddy Heineken (1923-2002) en zijn chauffeur Ab Doderer ontvoerd.

De familie Heikenen betaalde 35 miljoen gulden losgeld aan de ontvoerders Cor van Hout, Willem Holleeder, Frans Meijer, Jan Boellaard en Martin Erkamp. De gijzelaars werden in een loods in het Amsterdamse Westelijk Havenge- bied gevangen gehouden en op 30 november 1983 door de politie uit hun benarde situatie bevrijd. De ontvoerders werden uiteindelijk ver- oordeeld tot gevangenisstraffen variërend van acht tot twaalf jaar.

Kijken: Terugblik op de ontvoering (2011) >
Kijken: De Heineken-ontvoering (2007) >
Kijken: Holleeder in Collegetour (2012) >

 

Carel Willink


Stadsgezicht 1934

Op 19 oktober 1983 is de Nederlandse kunst- schilder Carel Willink (1900-1983) overleden.

Willink schilderde vanaf de jaren dertig van de twintigste eeuw in een magisch-realistische stijl die zich onder andere kenmerkt door het plaat- sen van realistisch weergegeven personen, gebouwen en objecten in een vervreemdende omgeving waardoor de schilderijen een geheim- zinnige, magische uitstraling krijgen.

Website Carel Willink >

Kijken: Polygoon Carel Willink (1974) >

 

Verboden vlucht

In de zomer van 1983 op een geheime locatie ergens in de DDR probeert het jonge echtpaar Thomas en Gundula Anhalt met hun kinderen naar het Westen te vluchten in een zelfgebouwd vliegtuigje. Hun vluchtpoging wordt verraden, en de ouders worden gescheiden van hun kinderen gevangen gezet in de kelders van de Stasi, de Oost-Duitse geheime dienst. NCRV, uitzending 03 november 2014.

Kijken: Verboden vlucht >

 

Eerste IVF-baby van Nederland

Op zondag 15 mei 1983 wordt Stefanie, de eer- ste reageerbuisbaby van Nederland geboren in het Rotterdamse Dijkzicht ziekenhuis.

Wiki: IVF >
Patiëntenvereniging Freya >

Kijken: IVF in Nederland >

 

NES

In 1983 brengt de Japanse spelcomputerfa- brikant Nintendo de 8-bits videospelcomputer Nintendo Entertainment System (NES) onder de naam Famicom op de Japanse markt.

Nintendo Entertainment System (NES) werd in 1985 op de Europese markt gebracht en was een succesproduct waarvan wereldwijd meer dan zestig miljoen apparaten werden verkocht. Bekende spellen waren ondermeer Super Mario Bros, Donkey Kong. Jr. Math, Kung-Fu Master en tennis.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

De eerste populaire draagbare computer

In 1983 introduceert RadioShack de eerste po- pulaire draagbare computer TRS-80 Model 100 op de Amerikaanse consumentenmarkt.

TRS-80 Model 100 met een 2.4 megahertz 80C85 CMOS processor en 8-32kb internge- heugen werd geproduceerd door het Japanse Kyocera en in Amerika voor $ 799 door Radio- Shack, een Amerikaanse keten van elektronica- zaken, op de markt gebracht.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Eredivisie Voetbal

In 1983 wordt Ajax landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

Cruijff gaat vreemd

In 1983 maakt de voetballer Johan Cruijff een transfer naar Feyenoord, de aartsrivaal van Ajax waar Johan Cruijff zijn grootste triomfen vierde.

Johan had naar eigen zeggen één taak: kampioen worden. Voor Feyenoord, maar vooral ook tegen Ajax. Vanuit de boezem van de toenmalige spelersgroep wordt duidelijk dat onder de glans van schaal en beker pijn en teleurstelling schuilen. Andere tijden Sport. NOS/VPRO, uitzending 31 mei 2015.

Kijken: Cruijff gaat vreemd >

 

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1983

 

Muziekkeuze van 1983 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

Cocteau Twins - Sugar Hiccup
David Bowie - China Girl
David Bowie - Let's Dance
Depeche Mode - Everything Counts
Depeche Mode - Get the Balance Right! x
Elvis Costello - Every Day I Write The Book x
Eric Clapton - I've Got a Rock 'n Roll Heart
Eurythmics - Sweet Dreams
Heaven 17 - Let Me Go
Heaven 17 - Temptation
Herbie Hancock - Rockit
Hüsker Dü - Diane x
Madonna - Holiday x
Meat Puppets - Climbing
Meat Puppets - Plateau
Meat Puppets - The Whistling Song x
Metallica - Jump in the Fire x
Metallica - Whiplash
Nena - 99 Luftballons
New Order - Blue Monday x
Paul Simon - Hearts and Bones
Paul Simon - The Late Great Johnny Ace
Prince - Little Red Corvette
Public Image Ltd. - This is Not a Love Song x
R.E.M. - Laughing
R.E.M. - Talk About The Passion x
Stevie Ray Vaughn - Texas Flood x
Talking Heads - Girlfriend Is Better x
Talking Heads - Slippery People
Talking Heads - This Must Be the Place (Naive Melody) x
T-Bone Burnett - The Murder Weapon
T-Bone Burnett - The Sixties x
The Go-Betweens - Cattle and Cane x
The Pointer Sisters - Jump (For My Love)
The Police - Every Breath You Take x
The Pretenders - Back On The Chain Gang
The Pretenders - Middle of the Road x
The Smiths - Hand in Glove x
The Smiths - This Charming Man x
The The - This is the Day x
The The - Uncertain Smile x
This Mortal Coil - Song To The Siren
Tom Waits - Gin Soaked Boy x
Tom Waits - Swordfishtrombones x
U2 - New Year's Day
U2 - Sunday Bloody Sunday x
Violent Femmes - Blister In The Sun
Violent Femmes - Gone Daddy Gone x
Violent Femmes - Kiss Off
Womack and Womack - Baby I'm Scared Of You
Womack and Womack - Teardrops
XTC - Love on a Farmboy's Wages
Yes - Owner of a Lonely Heart

Nederlandstalig:

Hans de Booy - Annabel
Het Goede Doel - Hou van mij
Toontje lager - Stiekem met je gedanst

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

 

Albumkeuze van 1983 (alfabetisch)

Alice Cooper - Dada
Cindy Lauper - She's So Unusual
Cocteau Twins - Head over Heels
David Bowie - Let's Dance
Depeche Mode - Construction Time Again
Elvis Costello and the Attractions - Punch the Clock
Eurythmics - Sweet Dreams (Are Made of This)
Heaven 17 - The Luxury Gap (EP)
Herbie Hancock - Future Shock
Hüsker Dü - Metal Circus (EP)
Madonna - Madonna
Meat Puppets - Meat Puppets II
Metallica - Kill 'Em All
Metallica - Ride the Lightning
New Order - Power, Corruption and Lies
Paul Simon - Hearts and Bones
R.E.M. - Murmur (Rock, Alternative rock, College rock, Jangle pop)
Sonic Youth - Confusion Is Sex
Stevie Ray Vaughan - Texas Flood
Talking Heads - Speaking in Tongues
T-Bone Burnett - Proof Through the Night
The Go-Betweens - Before Hollywood
The The - Soul Mining
The Police - Synchronicity
Tom Waits - Swordfishtrombones:



U2 - War
Violent Femmes - Violent Femmes
XTC - Mummer
Yes - 90125

 

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1983 (alfabetisch)

Berdien Stenberg - Rundo Russo
Billy Joel - Goodnight Saigon
Culture Club - Karma Chameleon
David Bowie - Let's Dance
Doe Maar - Pa
DÖF - Codo
Dolly Dots - Love Me Just A Little Bit More
Dolly Parton - You Are
Irene Cara - Fame
Lionel Richie - All Night Long
Michael Jackson - Beat It
Michael Jackson - Want To Be Starting Something
Nena - 99 Luftballons
Renee & Renato - Save Your Love
Ryan Paris - Doce Vita
Stars On 45 - Proudly Presents The Star Sisters
The Rock Steady Crew - (Hey You) Rock Steady Crew
The Shorts - Comment Ca Va
UB 40 - Red Red Wine

 

Film in 1983

 

Filmkeuze van 1983 (alfabetisch)

Nederland:

De Lift - Dick Maas (NL) >
De Vierde Man - Paul Verhoeven (NL) >