Hendrik Willem Gispen


Gispen - rookfauteuil 401

In 1981 is de Nederlandse industrieelontwerper Hendrik Willem Gispen (1890-1981) overleden. In de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw produceerde Gispen in een modernistische stijl stalen buismeubelen en kantoormeubilair.

Hendrik Willem Gispen >
Arcitonic: meubelontwerpen van Gispen >

Documentaire: Willem Hendrik Gispen

Willem Hendrik Gispen (1890-1981) behoort tot de eerste generatie industrieel ontwerpers en is synoniem voor de moderniteit in Nederland. Het uur van de wolf, 03 juli 2013.

Kijken: Ontwerper H.W. Gispen >

 

De eerste IBM Personal Computer

In 1981 brengt het Amerikaanse computerbe- drijf IBM in de Verenigde Staten de eerste Personal Computer op de consumentenmarkt.

De IBM-PC 5150 was de eerste professionele computer die geschikt was voor kantoor- en privégebruik. De rekenkracht van de IBM-PC kwam van de Intel 8088 16-bitsprocessor met een kloksnelheid van vijf Megahertz en 29.000 ingebouwde transistors. De IBM-PC draaide op MS-DOS (Microsoft Disk Operating System) de eerste besturingsoftware voor personal compu- ters. MS-DOS was een BASIC-interpreter die geschreven werd door Bill Gates en Paul Allen van het Amerikaanse softwarebedrijf Microsoft, maar was relatief moeilijk te bedienen omdat deze nog geen grafische gebruikersinterface en muis had. Voor het opstarten van de besturings- software en het opslaan van bestanden werden floppydisks gebruikt.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

Kijken: Hoera! de PC is 25 jaar >

 

Griekenland bij Europa

Op 01 januari 1981 werd Griekenland als tiende lid toegelaten tot de Europese Gemeenschap.

EU: Geschiedenis van de Europese Unie >

 

Vredesdemonstratie in Amsterdam

Op 21 november 1981 demonstreren meer dan 400.000 mensen in Amsterdam tegen het NAVO-plan om 572 kruisraketten in West-Europa te plaatsen waarvan 48 in Nederland.

De beslissing over de plaatsing werd na 1981 steeds uitgesteld en het plaatsingsbesluit werd pas definitief getekend door het eerste Kabinet Lubbers in 1985. De raketten kwamen er nooit omdat, door verandering van het politieke- en economische klimaat in de Sovjet-Unie, de Russen besloten om hun SS20 raketten te ontmantelen waardoor het niet meer nodig was om kruisraketten in Nederland te plaatsen.

Wiki: Kernwapendemonstratie 1981 >

Kijken: De vredesdemonstratie van 1981 >
Kijken: De avond van de bom >
Kijken: Amateurfilm van Wiebe Schipmolder >


Amerikaanse gijzelaars vrij

Op 21 januari 1981 worden de 55 gijzelaars in de Amerikaanse ambassade in de Iraanse hoofdstad Teheran na 444 dagen vrijgelaten.

In november 1979 bezetten Islamitische militan- ten de Amerikaanse ambassade in Teheran. De gijzelnemers eisten ondermeer de uitlevering van de op dat moment in de Verenigde Staten verblijvende voormalige leider van Iran Sjah Mohammed Reza Pahlavi (1919-1980).

Wiki: Gijzelaarscrisis Iran >

Kijken: Dag 444 van de gijzelingscrisis 1979 >

Iran and the West

Documentaire over de verhouding van de afgelopen vierendertig jaar tussen Iran en Amerika. De belangrijkste personen komen aan het woord, waaronder president Jimmy Carter, de presidenten Rafsanjani and Khatami van Iran, hun generaals, ministers en topadviseurs. VPRO, uitzending 17 januari 2014.

Kijken: Iran and the West (1978-1981) >

 

De Schrijvers

Praatprogramma waarin de  schrijvers Johan Fabricius, Gerrit Krol, Jan Wolkers en Rudolf Geel onderleiding van Harry Mulisch discussiëren over literatuur en aanverwante onderwerpen. In deze aflevering ligt de nadruk op de vraag wat een schrijver met zijn werk bedoelt. VPRO, uitzending 1 februari 1981.

Kijken: De Schrijvers, deel 1 >
Kijken: De Schrijvers, deel 1 >

 

Breda, 30 april 1981

Documentaire van Joost Seelen over arrestaties van krakers tijdens het bezoek van koningin Beatrix aan Breda op 30 april 1981. Regie Joost Seelen 1981. Uitzending VPRO.

Kijken: Breda, 30 april 1981 >

 

Eredivisie Voetbal

In 1981 wordt AZ '67 landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

Kijken: AZ, of hoe maak je een topclup >
Kijken: Het Cruijff-effect >

 

Tour de France 1981

In 1981 wint de Fransman Bernard Hinault voor de derde keer de Tour de France. Johan van de Velde (2), Ad Wijnands (2) en Peter Winnen wonnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

Kijken: Winnen op Alpe d'Huez >

 

 

De jaren tachtig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1981 >

Kijken: De jaren tachtig special >
Kijken: Fietsen door de jaren tachtig >
Kijken: Punk, van pret naar protest >
Kijken: Punk in Nederland (1977-1984) >

Kijken: Vrienden van Amelisweerd >
Kijken: De Oostvaardersplassen in 1981 >

Nederland in de jaren tachtig >

 

Het onbehagen van de vrouw

In 1967 publiceert het tijdschrift de Gids 'Het Onbehagen van de vrouw' van Joke Kool Smit. Het essay markeert het startschot van de Tweede Feministische golf. Vlak voor haar dood in 1981 praat Els Bonger met deze voorvechtster van vrouwenemancipatie. Regie Els Bonger. VARA, uitzending 1981.

Kijken: Interview met Joke Kool Smit >

 

Mensen van nu

Mensen van nu is een portret van een generatie die volwassen wordt in de onzekerheid van een crisis. Hoe belangrijk is geld en bezit nog voor hen? 2013 is het jaar waarin het aantal werklozen voor het eerst weer dat van de vroege jaren '80 evenaart. De crisiskinderen die toen geboren zijn, zijn nu rond de 30 jaar. Regie Tomas Kaan. Tegenlicht VPRO, uitzending 07 oktober 2012.

Kijken: Mensen van nu >

 

Het weer in 1981

In 1981 was er sinds lange tijd sprake van een witte kerst. In het midden van Nederland viel plaatselijk 20 centimeter sneeuw, maar de provincies Limburg en Noord-Brabant moesten genoegen nemen met slechts enkele centime- ters sneeuw. Overdag dooide het licht.

KNMI >

 

Parlement & Politiek

Op 26 mei 1981 is D66 (Democraten '66) de grote winnaar van de Tweede Kamerverkie- zingen.

Lijsttrekker Jan Terlouw (1931) van D66 leidde zijn partij van acht naar zeventien zetels. Het zittende Kabinet-Van Agt 1 (1977-1981) dat be- stond uit ministers van het CDA (Christen Democratisch Appèl) en de VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie) verloor haar meerderheid in de Tweede Kamer. Na moeiza- me onderhandelingen werd in september het tweede Kabinet-Van Agt (1981-1982) gevormd dat bestond uit ministers van het CDA, de PvdA (Partij van de Arbeid) en D66. Minister-president Van Agt (1931) kwam uit het CDA. Het nieuwe kabinet, met Joop den Uyl (1919-1987) van de PvdA op een verzwaard ministerie van Sociale Zaken en werkgelegenheid, kwam al op 16 oktober 1981 in de problemen over de finan- ciering van het banenplan.

Parlement: Kabinet-Van Agt II >
Parlement: D66 >
Parlement: kabinetscrisis van 1981 en 1982 >

Kijken: Weg met de Centrumpartij >

 

Krakersrellen in Nijmegen

Op 23 februari 1981 vinden er in Nijmegen heftige krakersrellen plaats.

In verband met de sloop van huizen voor de bouw van een parkeergarage bij Plein 44 werden leegstaande panden in de omgeving van de Piersonstraat door krakers bezet. Honderden krakers organiseerden ludieke, vreedzame acties tegen de sloop van de huizen en barri- cadeerden de omgeving, maar konden de ongekend harde ontruiming van de panden door de politie en marechaussee niet verhinderen. De parkeergarage werd nooit gebouwd.

Kijken: De Piersonrellen >

 

De eerste windmolen van Nederland

In 1981 wordt bij Petten, een dorp aan de Noord-Hollandse kust, de eerste grote windmolen gebouwd.

Het gevaarte was maar liefst vijfentwintig meter hoog. De heer Lievense, voorzitter van de onderzoekscommissie, was zeer positief over deze proeven. Hij zag niet alleen mogelijkheden voor de industrie en kas- en tuinbouw, maar voorspelde ook een toekomst van windenergie voor huishoudens. In het programma Televizier Magazine voorspelde Lievense dat er rond het jaar 2000 ongeveer duizend windturbines in Nederland zouden zijn. En hij zou gelijk krijgen!

Kijken: Het plan Lievense >

 

Marcel Breuer


Wassilystoel 1925

Op 01 juli 1981 is de Hongaars/Amerikaanse architect en meubelontwerper Marcel Breuer (1902-1881) overleden.

Marcel Breurer was in de jaren twintig van de twintigste eeuw verbonden aan de Duitse kunst- academie Bauhaus (1919-1933). Een kernidee van het onderwijs aan het Bauhaus was het bij elkaar brengen van kennis en vaardigheden van kunstenaars en vakmensen om zo tot een rea- listische architectuur en design te komen die aansloot bij de industrie en de behoeften van klanten. In de jaren twintig experimenteerde Breuer ondermeer met stalen buismeubelen wat in 1925 leidde tot de Wassilystoel, een stoelont- werp voor de Russische kunstenaar Wassily Kandinsky. In de jaren vijftig ontwierp Breurer ondermeer het UNESCO-gebouw in Paris (1958) en de Bijenkorf van Rotterdam (1957).

Marcel Breuer >
Architonic: meubelontwerpen van Breuer >

Kijken: Marcel Breuer >

 

 

President Sadat van Egypte vermoord

Op 06 oktober 1981 wordt de Egyptische presi- dent Anwar Sadat (1918-1981) tijdens een mili- taire parade door fundamentalistische militairen doodgeschoten.

Sinds de ondertekening op 26 maart 1979 van de Camp David-akkoorden, het vredesverdrag tussen Egypte en Israël waarin Egypte de staat Israël erkent, kwam president Sadat onder vuur te liggen. De toenadering van Sadat tot Israël werd door de Arabische wereld scherp veroor- deeld. In eigen land werd het verdrag door fun- damentalistische moslims radicaal afgewezen en leidde uiteindelijk tot zijn dood. Sadat werd op- gevolgd door Hosni Mubarak (1928).

Wiki: Anwar Sadat >
Wiki: Hosni Mubarak >

Kijken: De aanslag op Anwar Sadat >

 

Ronald Reagan nieuwe president van de VS

Op 20 januari 1981 wordt de voormalige filmster Ronald Reagan (1911-2004) geïnaugureerd als president van de Verenigde Staten.

De Republikein Ronald Reagan won in november 1980 de presidentsverkiezingen van zijn Demo- cratische tegenstander Jimmy Carter (1924).

Wiki: Ronald Reagan >
White House: Ronald Reagan >

Een B-acteur als president

Met de verkiezing van voormalig B-acteur Reagan in 1980 dringt de conservatieve vleugel van de Republikeinse Partij door tot het hoogste ambt. Natuurlijk zijn er in de tussentijd Republikeinen aan de macht geweest, maar Reagan wordt gekozen op een uitgesproken conservatieve agenda: het terugdringen van de overheid, belasting naar beneden, en Amerika moet zijn plaats in de wereld terugveroveren. Andere tijden, VPRO/NTR, uitzending 29 oktober 2016.

Kijken: Een B-acteur als president>

 

Aanslag op Reagan

Op 30 maart 1981 schiet John Hinckley zes kogels af op president Ronald Reagan (1911-2004) als deze het Hilton Hotel in Washington verlaat.

Een kogel trof Reagan in de borst, maar hij raakte niet levensgevaarlijk gewond. De perssecretaris en een agent werden eveneens door rondvliegende kogels geraakt. John Hinkley werd later dit jaar niet toerekeningsvatbaar geacht voor de aanslag.

Wiki: John Hinckley >

Kijken: De aanslag op Ronald Reagan >

 

Eerste vlucht Space Shuttle

Op 12 april 1981 gaat het Amerikaanse ruimte- vaartprogramma een nieuwe fase in met de lancering van de eerste Space Shuttle STS-1 (Space Transportion System) Columbia.

De Space Shuttle is een ruimtevliegtuig dat met hulpraketten in een baan om de aarde wordt gebracht en als een vliegtuig op aarde kan landen waarna het toestel kan worden herge- bruikt. De Columbia, met aan boord de astronauten John Young en piloot Robert Crip- pen, landde op 14 april 1981 veilig op de vliegbasis Edwards AFB in Californië.

Het Space Shuttle programma werd op donderdag 21 juli 2011 afgesloten toen het ruimteveer STS 135 Atlantis veilig op aarde terugkeerde.

NASA: Space Shuttle STS-1 >
NASA: Shuttle programma >

Kennislink: Dossier ruimtevaart >

Kijken: Geschiedenis van de Space Shuttle >
Kijken: De vlucht van Space Shuttle STS-1 >

 

Aanslag op de Paus

Op 13 mei 1981 raakt Paus Johannes Paulus II levensgevaarlijk gewond als hij op het Sint Pietersplein in Rome neergeschoten wordt door de Turk Mehmet Ali Agca. Het motief voor de aanslag is nooit opgehelderd.

Kijken: Wie was Johannes Paulus II >

 

AIDS

In 1981 wordt door het Center for Disease Control (CDC) in Atlanta, Verenigde Staten voor de eerste keer melding gemaakt van een zeldzame vorm van kanker en luchtweginfecties bij jonge homoseksuele mannen.

Later dat jaar werd duidelijk dat de ziekte zich niet alleen beperkte tot homoseksuele mannen, maar ook voorkwam bij drugsgebruikers die zichzelf met vuile, door anderen gebruikte injec- tienaalden, injecteerden. De melding van het CDC in Atlanta was de eerste beschrijvingen van wat later de naam Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS) kreeg. AIDS is een aantasting van het immuunsysteem en wordt veroorzaakt door het HIV-virus dat vooral via bloed en sperma van de ene op de andere mens wordt overgedragen.

Kennislink: De oorsprong van AIDS >
NVSH: AIDS >
De geschiedenis van AIDS >
De oorsprong van AIDS >
Aidsfonds >

Jan S., de eerste Nederlandse aidspatiënt, wordt in 1981 in het AMC opgenomen met verschijnselen die verdacht veel lijken op de in Amerika beschreven gevallen. Toch zijn de meeste betrokken artsen in het AMC zich hier niet van bewust. Behandelaar prof. dr. V. Cejka: "Het was werken in de duisternis met een blinddoek voor. Ik waande me in de middeleeuwen. Het was uniek dat je niets kon doen, terwijl we met infectieziekten zo ver waren. VRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 26 november 2002.

Kijken: Het begin van Aids in Nederland >

Aids: vluchten kon niet meer

Wat gebeurde er met de stewards, pursers en het grondpersoneel van de KLM ten tijde van de aids-uitbraak? In een documentaire van Hetty Nietsch laten oud-KLM-medewerkers en nabestaanden zien hoe de ziekte Aids toesloeg en wat de consequenties waren. Hoe het vliegend personeel van de KLM de uitbraak van dit dodelijke virus overkwam. VARA, uitzending 18 oktober 2012.

Kijken: Aids: vluchten kon niet meer >

 

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1981 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

A Certain Ratio - Shack Up x
Black Flag - Louie Louie
David Bowie & Queen - Under Pressure x
Elvis Costello - A Good Year For The Roses x
Eurythmics - Revenge
Evelyn King - I'm In Love
Frank Zappa - Doreen
Frank Zappa - You Are What You Is x
Gang of Four - To Hell With Poverty x
Gang of Four - What We All Want x
Grace Jones - Pull Up To The Bumper x
Heaven 17 - (We Don't Need This) Fascist Groove Thang x
Heaven 17 - Geisha Boys And Temple Girls
J. Geils Band - Centrefold x
J. Geils Band - Freeze-Frame
Joy Division - Digital x
King Crimson - Matte Kudasai x
Kraftwerk - Computer World
Little River Band - Night Owl
Muddy Waters - Champagne & Reefer
Muddy Waters & The Rolling Stones - Trouble No More x
Orchestral Manoeuvres in the Dark - Joan of Arc
Phil Collins - In The Air Tonight
Prince - Sexuality x
Public Image Ltd - Flowers of Romance x
R.E.M. - Radio Free Europe x
Rick James - Super Freak x
Rush - Limelight
Rush - Tom Sawyer
Spandau Ballet - Chant No.1
The Cars - Cruiser x
The Cars - Shake It Up
The Gun Club - For the Love of Ivy x
The Gun Club - Preaching the Blues x
The Human League - Don't You Want Me
The Human League - Love Action x
The Police - Every Little Thing She Does Is Magic
The Police - Invisible Sun x
The Police - Spirits In The Material World
The Psychedelic Furs - Dumb Waiters
The Rolling Stones - Hang Fire x
The Rolling Stones - Start Me Up x
The Rolling Stones - Waiting On A Friend
The Specials - Ghost Town
Tom Tom Club - Genius Of Love
U2 - Rejoice

Nederlandstalig:

Doe Maar - Sinds een dag of twee

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

 

Albumkeuze van 1981 (alfabetisch)

A Certain Ratio - Do the Du
Alice Cooper - Special Forces
Bauhaus - Mask
Black Flag - Damaged
Brian Eno and David Byrne - My Life in the Bush of Ghosts
Depeche Mode - Speak & Spell
Elvis Costello & The Attractions - Almost Blue
Elvis Costello & The Attractions - Trust
Eurythmics - In the Garden
Frank Zappa - You Are What You Is
Gang of Four - Solid Gold



Grace Jones - Nightclubbing
Gun Club - Fire of Love
Heaven 17 - Penthouse and Pavement
J. Geils Band - Freeze Frame
Joy Division - Still
King Crimson - Discipline
Kraftwerk - Computer World
Muddy Waters - King Bee
Oingo Boingo - Only a Lad
Orchestral Manoeuvres in the Dark - Architecture & Morality
Phil Collins - Face Value
Prince - Controversy
Public Image Ltd - Flowers of Romance
Rick James - Street Songs
The Birthday Party - Prayers on Fire
The Cars - Shake It Up
The Human League - Dare
The Police - Ghost in the Machine
The Psychedelic Furs - Talk Talk Talk
The Rolling Stones - Tattoo You
Tom Tom Club - Tom Tom Club
U2 - October
X - Wild Gift

Nederland:
Doe Maar - Skunk (NL)

 

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1981 (alfabetisch)

Abba - One of Us
Alvin Stardust - Pretend
Anita Meyer - Why Tell Me Why
Bucks Fizz - Making Your Mind Up
Champaign - How 'bout Us
Diana Ross - Why Do Fools Fall In Love
Drukwerk - Je loog tegen mij
Frank Duval & Orchestra - Angel Of Mine
Michael Jackson - One Day In Your Life
Ph.d - I Won't Let You Know
Phil Collins - In The Air Tonight
Queen & David Bowie - Under Pressure
Rubberen Robbie - De Nederlandse sterre die strale overal
Sheena Easton - For Your Eyes Only
Stars On 45 - Stars On 45
The Police - Every Little Thing She Does Is Magic
Ultravox - Vienna

 

Film in 1981 (alfabetisch)

Body Heat - Lawrence Kasdan >
Christiane F. - Wir Kinder vom Bahnhof Zoo - Uli Edel >
Czlowiek z zelaza - Andrzej Wajda >
Das Boot - Wolfgang Petersen >
On Golden Pond - Mark Rydell >
Raiders of the Lost Ark - Steven Spielberg >
The French Lieutenant's Woman - Karel Reisz >
The Postman Always Rings Twice - Bob Rafelson >

Nederland:
Charlotte - Frans Weisz >
Het meisje met het rode haar - Ben Verbong >
Rigor Mortis - Dick Maas >

Website Cinema >