Prinses Beatrix wordt Koningin

Op 30 april 1980 werd Prinses Beatrix (1938), de oudste dochter van Koningin Juliana (1909-2004) en Prins Bernhard (1911-2004), in Amsterdam als Koningin van Nederland gekroond.

Parlement: Koningin Beatrix >
Het koninklijk huis: Koningin Beatrix >

Kijken: Diverse items over Koningin Juliana >
Kijken: Diverse items over Koningin Beatrix >

Chaos rond de koningin

Met duizenden werden ze uit alle delen van het land opgetrommeld om de kroning van koningin Beatrix ongestoord te laten verlopen. Het liep anders. Het werd de dag van 'geen woning geen kroning'. Een veldslag tussen krakers en gezag. ME'ers doen na 30 jaar hun verhaal over een ongelooflijk oproer. VPRO/NTR. Andere tijden, uitzending 30 april 2011.

Kijken: Chaos rond de koningin >

Oranje en het oproer

De inhuldiging van Beatrix in 1980 verliep niet bepaald zonder slag of stoot. Onder het motto ‘Geen Woning, Geen Kroning’ veranderde de stad in een slagveld. Wat verwachtten de autoriteiten op die dag? Hoe hebben ze zich voorbereid? Wie stond klaar als het ècht mis ging? En wat wilden de krakers? In Andere Tijden een reconstructie van de Kroningsdag en de voorbereidingen van recherche, Mobiele Eenheid, gemeente, regering en last but not least: de krakers. Duidelijk wordt dat in deze complete chaos Amsterdam door het oog van de naald is gekropen. VPRO/NTR. Andere tijden, uitzending 21 april 2013.

Kijken: Oranje en het oproer >

 

De stad was van ons

De stad was van ons schetst de opkomst en de neergang van de Amsterdamse kraakbeweging tussen 1975 en 1988. Aan de hand van hoogtepunten uit de 'kraakgeschiedenis' wordt de ontwikkeling van de beweging geschetst, waarin het doel en de strategie in de loop der tijd veranderden. Voor veel activisten van het eerste uur was het kraken van een woning vooral een middel om het kapitalistische stelsel aan de kaak te stellen. Regie Joost Seelen 1996. NPS, uitzending 1997.

Kijken: De stad was van ons >

 

Game & Watch

In 1980 brengt de Japanse spellenfabrikant Nintendo Game & Watch, de eerste handheld videospelcomputer met een Lcd-scherm en microprocessor op de consumentenmarkt.

De eerste populaire spelletjes voor de Game & Watch handheld spelcomputers waren Ball, Fire en Parachute. In 1981 creëerde de Japanse ontwerper Shigeru Miyamoto van Nintendo het succesvolle videospel Donkey Kong waarin Jumpman (later Super Mario) de held was die kon rennen, springen en op ladders kon klimmen om een meisje uit handen van de gorilla Donkey Kong te redden.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Teletekst

Op 01 april 1980 wordt Teletekst op de Nederlandse televisie geïntroduceerd.

Teletekst, een oproepbare nieuwsvoorziening voor televisie, werd voor de eerste keer in 1974 door de Britse omroep BBC onder de naam Ceefacts (see facts) uitgezonden. De techniek van Teletekst was oorspronkelijk ontwikkeld voor de ondertiteling van televisieprogramma's voor doven en slechthorenden. In de aula van de Vrije Universiteit in Amsterdam gaf wereldkampioen schaken Max Euwe het startschot. Om de mogelijkheden van het nieuwe medium te demonstreren, speelde hij live op Teletekst een partijtje schaak tegen Teleteksthoofdredacteur Wim Stokla. In tegenstelling tot andere Europese landen bleef Teletekst in Nederland, sinds de start in 1980, ongekend populair. Van zevenhonderd gebruikers in 1980 groeide het medium uit naar een nieuwsvoorziening die in 2010 door vijf miljoen mensen per dag werd bekeken. Teletekst op Internet werd in 2010 jaarlijks door vier miljoen mensen bekeken.

Kijken: Introductiefilm Teletekst (1981) >

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Vakbond Solidariteit opgericht

In 1980 werd in Gdansk, Polen de onafhan- kelijke vakbond Solidariteit onder leiding van Lech Walesa (1943) opgericht. De vakbond pleitte op een vreedzame wijze voor meer zeggenschap bij het tot stand komen van ondermeer sociale akkoorden in het communistische Polen. De succesvolle vakbond had eind 1981 tien miljoen leden en speelde gedurende de jaren tachtig een cruciale rol in het democratiseringsproces van Polen.

Wiki: Lech Walesa >
Wiki: Vakbond Solidariteit >

 

Taalstrijd in de Voerstreek

Op 09 maart 1980 ontstaan er felle gevechten tussen Frans- en Nederlandstalige Belgen in de Belgische Voerstreek net over de grens ten zuidoosten van de plaats Eijsden in Nederlands Limburg.

De gevechten waren een dramatisch dieptepunt van een taalstrijd die begon na de administratieve herindeling van België in 1962 die bepaalde dat de grenzen van de Waalse en Vlaamse provincies samen moesten vallen met de taalgrens. De zes Voerdorpen Moelingen (Mouland) 's Graven-Voeren, (Fouron-le-Comte) Sint-Martens-Voeren Fouron-Saint-Martin, Sint- Pieters-Voeren (Fouron-Saint-Pierre), Teuven (Teuven) en Remersdaal (Remersdael) die bestuurd werden door het Franstalige Luik vielen vanaf 1962 onder de Nederlandstalige provincie Belgisch-Limburg. Zestig procent van de inwoners verzette zich tegen de overgang naar Belgisch-Limburg. De Franstalige inwoners hadden van oudsher leidinggevende functies in het openbaarbestuur en waren bang om hun posities kwijt te raken aan Nederlandstalige inwoners. De taalstrijd werd tot diep in de jaren tachtig openlijk uitgevochten met heftige confrontaties tussen beide partijen.

Kijken: Taalstrijd in de Voerstreek >

 

 

 

De jaren tachtig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1980, deel 1 >
Kijken: NOS Jaaroverzicht 1980, deel 2 >
Kijken: NOS Jaaroverzicht 1980, deel 3 >

Kijken: De jaren tachtig special >
Kijken: Fietsen door de jaren tachtig >
Kijken: Punk, van pret naar protest >
Kijken: Punk in Nederland (1977-1984) >

Kijken: Vernieuwing datacommunicatie PTT >
Kijken: Experiment glasvezelkabel bij PTT >

Nederland in de jaren tachtig >

 

Mensen van nu

Mensen van nu is een portret van een generatie die volwassen wordt in de onzekerheid van een crisis. Hoe belangrijk is geld en bezit nog voor hen? 2013 is het jaar waarin het aantal werklozen voor het eerst weer dat van de vroege jaren '80 evenaart. De crisiskinderen die toen geboren zijn, zijn nu rond de 30 jaar. Regie Tomas Kaan. Tegenlicht VPRO, uitzending 07 oktober 2012.

Kijken: Mensen van nu >

 

Parlement & Politiek

In 1980 regeert het Kabinet-Van Agt l 1977 - 1981.

Het Kabinet-Van Agt l werd gevormd door ministers van het CDA (Christen Democratisch Appèl) en ministers van de VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). Minister-president Van Agt (1931) kwam uit het CDA.

Parlement: Kabinet-Van Agt I >

Kijken: Portret van Dries van Agt >

 

CDA definitief opgericht

In 1980 werd de fusiepartij CDA (Christen Democratisch Appèl) definitief opgericht. In 1973 ontstond er een samenwerkingsverband tussen de drie christelijke partijen: de KVP (Katholieke Volkspartij), de ARP (Anti Revolutionaire Partij) en de CHU (Christelijk Historische Unie) met professor Piet Steenkamp (1925-2016) als voorzitter. In 1977 namen deze drie partijen onder de naam CDA met een gezamenlijke kandidatenlijst deel aan de Tweede Kamerverkiezingen. Na de definitieve oprichting van het CDA werden de partijen KVP, ARP en CHU opgeheven.

Parlement: CDA >

Kijken: Het ontstaan van het CDA >

 

John Lennon vermoord


Op 08 december 1980 werd de voormalige zanger en tekstschrijver van de Beatles John Lennon (1940-1980) voor zijn appartement in New York van dichtbij neergeschoten door de geestelijk gestoorde fan Mark Chapman.

Wiki: John Lennon >

Kijken: Necrologie van Lennon >
Kijken: Reacties op dood Lennon >

 

De nieuwe burgemeester van Muntendam

In 1980 ging er een schok door de gemeenteraad van Muntendam in de provincie Groningen toen VVD-minister Hans Wiegel D66-politicus Haijo Apotheker benoemde als burgemeester. Muntendam was in die dagen het roodste dorp van Nederland waar de mensen op de PvdA (Partij van de Arbeid) of CPN (Communistische Partij Nederland) stemden. VPRO/NTR. Andere tijden, uitzending 14 december 2010.

Kijken: De burgemeester-carrousel >

 

Spetters schokt

In februari 1980 ging de speelfilm Spetters van Paul Verhoeven (1938) in première. De film waarin seks, geweld en homoseksualiteit voorkomt, werd niet alleen door de critici, maar ook door de homo- en vrouwenbeweging neergesabeld. Het publiek trok zich van deze kritiek niets aan want maar liefst 1,2 miljoen mensen zagen de film in de bioscoop. VPRO/NTR. Andere tijden, uitzending 24 september 2002.

Kijken: Spetters, wording van een sprookje >

 

Gerard Croiset, paranormaal fenomeen

De bekendheid van Gerard Croiset (1909-1980) was voor een groot deel toe te schrijven aan zijn samenwerking met professor Wilhelm Tenhaeff, hoofd van het Parapsychologisch Instituut te Utrecht. Parapsychologie, de studie van door de mens veroorzaakte verschijnselen die niet door natuurwetten kunnen worden verklaard, was in die tijd een serieuze wetenschappelijke aangelegenheid. Croisets en Tenhaeff werden de ‘posterboys van de parapsychologie’ genoemd alhoewel hun verhouding niet altijd even harmonieus was. Het duo reisde het land door om lezingen en demonstraties te geven. Ze draaiden een film waarin Croiset de vooruitgang bij zijn behandeling van poliopatiëntjes had vastgelegd. Ook de zogenoemde ‘stoelenproef’ was favoriet. Croiset probeerde hierbij van tevoren te voorspellen welk persoon er op een bepaalde stoel gingen zitten. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 15 april 2017.

Kijken: Gerard Croiset >

 

Het boekenweekgeschenk van Reve

In 1980 werd schrijver Gerard Reve (1923-2006) door het CPNB gevraagd om het boekenweek geschenk voor 1981 te schrijven. Reve schreef de novelle ‘De vierde man’, maar het boek werd door de beoordelingscommissie van het CPNB afgewezen. VPRO/NTR. Andere tijden, uitzending 01 november 2011.

Kijken: Het boekenweekgeschenk van Reve >

 

Vrouwen tegen Porno

Toen in 1980 in Nijmegen de Non-stop porno- bioscoop 'Le Paris' geopend zou worden, kwam de vrouwenweging in opstand tegen de seksualisering van de samenleving. VPRO/NTR. Andere tijden, uitzending 16 mei 2009.

Kijken: Vrouwen tegen porno >

 

Olympische Zomerspelen Moskou 1980




De Olympische Zomerspelen van 1980 vonden plaats in Moskou, USSR. Uit protest tegen de Russische inval in Afghanistan in 1979 werden de zomerspelen door veel landen, waaronder de Verenigde Staten, geboycot. Nederland nam wel deel aan de spelen in Moskou.

NOC*NSF: de zomerspelen van 1980 >
Internationaal Olympisch Comité >

Kijken: Olympische Spelen Moskou >

 

 

Staatsgreep in Suriname

Onvrede met het beleid van de regering-Arron leidt in februari 1980 in Suriname tot de machtsovername van zestien sergeanten onder leiding van Desi Bouterse (1945).

Op 25 november 1975, toen Suriname onafhankelijk werd van Nederland, werd Henck Arron 1936-2000 de eerste premier van de Republiek Suriname. Nederland pompte miljoenen ontwikkelingsgeld in Suriname, maar dit leidde niet tot tastbare verbeteringen. De onvrede over het beleid van de regering-Arron was groot en toen de regering weigerde om tegemoet te komen aan een eis van het leger om een legervakbond op te richten, was de maat vol en pleegden de militairen in februari 1980 een staatsgreep.

Wiki: Suriname >
Wiki: Desi Bouterse >

Kijken: Bouterse aan de macht >

 

Irak valt Iran binnen

Op 22 september 1980 begint Saddam Hoessein (1937-2006) van Irak een oorlog (1980-1988) tegen het buurland Iran.

Een van de motieven voor de oorlog met Irak was de angst van Saddam Hoessein dat de Iraanse islamitische revolutie van 1979 zou overslaan naar Irak. De revolutie in Iran was in handen van Sjiieten, een religieuze islamitische bevolkingsgroep waarvan ook veel gelovigen in Zuid-Irak wonen, maar daar een minderheid vormen tegenover de islamitische Soennieten die de macht hadden in Irak. Een derde grote bevolkinggroep in het noorden van Irak zijn de Koerden die net als de Sjiieten in het zuiden onderdrukt werden door de Soennitische regering van Saddam Hoessein. Gedurende de oorlog, waarbij honderdduizenden slachtoffers vielen, stuurde Iran massaal vrouwen en kinderen naar het front en zette Saddam Hoessein na 1984 chemische wapens in. In 1988 accepteerde Iran een door de Verenigde Naties voorgesteld staakt-het-vuren wat door Saddam Hoessein uitgelegd werd als een eindoverwin- ning.

Wiki: de Irak-Iranoorlog >

 

De eerste harddisk

In 1980 ontwikkelt de Amerikaanse harddisk- producent Seagate Technology de eerste harddisk voor microcomputers.

De ST506 van Seagate had het formaat van een floppydiskstation en was voorzien van een 5.25-inch harddisk die bestond uit een metalen schijf met aan beide kanten een laag magnetisch materiaal waarop vijf megabyte aan data kon worden opgeslagen wat vijf keer meer was dan informatie die destijds op een standaard floppydisk paste. In 1982 had Seagate Technology met de ST506 de helft van de wereldhandel voor kleine harddisks in handen.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

President Tito overleden

Op 04 mei 1980 is president Josip Broz Tito (1892-1980) van Joegoslavië overleden.

Tito maakte na de Tweede Wereldoorlog 1940-1945 van Joegoslavië 1946-1992 een communistische federatieve staat die vanaf 1948 los van de Sovjet-Unie een eigen koers vaarde. De federatie bestond uit de republieken Slovenië, Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Servië, Montenegro en Macedonië en de autonome gebieden Vojvodina en Kosovo. Na de dood van Tito staken oude nationalistische gevoelens van de verschillende landen de kop op en werd de kiem gelegd voor bloedige, etnische conflicten in de jaren negentig van de twintigste eeuw.

Wiki: Josip Broz Tito >
Wiki: Joegoslavië >

Kijken: In Europa: Joegoslavië 1945 >

 

Zoetemelk wint Tour de France



In 1980 won Joop Zoetemelk als tweede Nederlander de Tour de France. (Jan Jansen was in 1968 de eerste Nederlandse tourwinnaar) Jan Raas (3), Henk Lubberding, Joop Zoetemelk (2), Oosterbosch, Cees Priem en Gerrie Knetemann wonnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

Kijken: De dag dat Joop de Tour won >
Kijken: De Posttrein >
Kijken: De Tour van Joop >
Kijken: Profiel van Joop Zoetemelk >

Bernard Hinault (1954) wint Luik Bastenaken Luik.

Kijken: LBL 1980 >

 

 

EK Italië 1980

In 1980 werd West-Duitsland in Italië Europees kampioen voetbal door in de finale België met 2-1 te verslaan.

UEFA History >

 

Olympische Winterspelen Lake Placid 1980


De Olympische Winterspelen van 1980 vonden plaats in Lake Placid, Verenigde Staten. Annie Borckink (1500 meter hardrijden op de schaats) won een gouden medaille.

NOC*NSF: de winterspelen van 1980 >
Internationaal Olympisch Comité >

Kijken: Het vergeten goud van Borckink >Kijken: Miracle on Ice >

 

Eredivisie Voetbal

In 1980 werd Ajax landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1980 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

AC/DC - Hells Bells
AC/DC - You Shook Me All Night Long
Bauhaus - In the Flat Field x
Black Uhuru - Sinsemilla
Blondie - Call Me
Blondie - Rapture x
Bob Marley - Could You Be Loved x
Bruce Springsteen - Hungry Heart
Bruce Springsteen - The River
Circle Jerks - Deny Everything
Circle Jerks - Group Sex
David Bowie - Ashes to Ashes x
David Bowie - It's No Game (Part 1)
Devo - Whip It
Diana Ross - Upside Down
Dire Straits - Tunnel of Love x
Echo & the Bunnymen - Rescue x
Elvis Costello - High Fidelity
Elvis Costello - Riot Act x
Gang of Four - Armalite Rifle
Genesis - Turn It On Again x
Grace Jones - Private Life
Joan Armatrading - Rosie x
John Lennon - Beautiful Boy
John Lennon - I'm Losing You x
John Lennon - Woman
Joy Division - Love Will Tear Us Apart x
Joy Division - The Eternal
Lio - Amoureux Solitaires (B)
Motörhead - Ace of Spades x
Peter Gabriel - Biko
Peter Gabriel - Intruder
Prince - When You Were Mine
Randy Crawford - One Day I'll Fly Away
Raymond van het Groenewoud - Je veux L'amour (B)
Talking Heads - Cross-eyed and Painless x
Talking Heads - Once In a Lifetime
Talking Heads - The Great Curve x
The Beat - Mirror In The Bathroom
The Clash - Police On My Back x
The Clash - Washington Bullets
The Cramps - Fever
The Cure - A Forest x
The Cure - M
The Feelies - Away x
The Jam - Going Underground x
The Jam - Set The House Ablaze
The Police - Don't Stand So Close To Me x
The Pretenders - Precious x
Tom Waits - Heartattack and Vine x
U2 - I Will Follow x
U2 - Out Of Control
X - Johnny Hit and Run Paulene x
XTC - Sgt. Rock (Is Going To Help Me) x

Nederlandstalig:

Raymond van het Groenewoud - Je veux L'amour (B)

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

Albumkeuze van 1980 (alfabetisch)

AC/DC - Back in Black
Bauhaus - In the Flat Field
Black Uhuru - Sinsemilla
Blondie - Autoamerican
Bob Marley - Uprising
Bob Seeger - Against the Wind
Bruce Springsteen - The River
Circle Jerks - Group Sex
David Bowie - Scary Monsters
Devo - Freedom of Choice
Diana Ross - Diana
Dire Straits - Making Movies
Echo & the Bunnymen - Crocodiles
Elvis Costello - Get Happy!
Gang of Four - Yellow EP
Genesis - Duke
Joan Armatrading - Me Myself I
John Lennon - Double Fantasy
Joy Division - Closer
Motörhead - Ace of Spades
Peter Gabriel - Peter Gabriel (III)
Prince - Dirty Mind
Randy Crawford - Now We May Begin
Talking Heads - Remain in light



The Beat - I Just Can't Stop It
The Clash - Sandinista!
The Cure - Seventeen Seconds
The Police - Zenyatta Mondatta
The Pretenders - Pretenders
Tom Waits - Heartattack and Vine
U2 - Boy
X - Los Angeles
XTC - Black Sea

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1980 (alfabetisch)

Abba - Super Trouper
Abba - The Winner Takes It all
Barbra Streisand - Woman In Love
BZN - Pearlydumm
Don McLean - Crying
Doris D & The Pins - Shine Up
Goombay Dance Band - Sun Of Jamaica
Lipps Inc.- Funkytown
Massada - Sajang é
Maywood - Late At Night
Olivia Newton John & ELO - Xanadu
Randy Crawford - One Day I'll Fly Away
Roland Kaiser - Santa Maria
Sniff 'n' the Tears - Driver's Seat
Spargo - You and Me
Stephanie Mills - Never Knew Love Like This Before
The Kinks - Lola (Live)

 

Film in 1980 (alfabetisch)

Nederland:
Spetters - Paul Verhoef >

Website Cinema >