Koppeling in de ruimte


Astronaut Thomas P. Stafford en cosmonaut Aleksei (voorgrond)

Op 17 juli 1975 werd tijdens het Apollo-Soyuz Test Project (ASTP) voor de eerste keer een koppeling in de ruimte tot stand gebracht tussen een Amerikaanse Apollo en een Russische Soyuz-capsule.

Apollo-Soyuz Test Project >

Kijken: Historische handdruk in de ruimte >

 

De eerste succesvolle homecomputer

In 1975 komt de MITS Altair 8800 computer op de consumentenmarkt.

De MITS Altair 8800 was de eerste succesvolle homecomputer die voorzien was van een Intel 8080 microchip met 4500 transistors, een kloksnelheid van 2 megahertz en 256 bytes RAM geheugen. De Altair had geen toetsenbord, maar werd bediend door tuimelschakelaars aan de voorkant. De aanschafprijs voor een Altair was $ 395 voor een bouwpakket en $ 595,- voor een geassembleerd exemplaar.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Softwarebedrijf Microsoft opgericht

In 1975 wordt het Amerikaanse computersoft- warebedrijf Microsoft opgericht.

Toen de jonge computerfanaten Bill Gates (1955) en Paul Allen (1953) via het tijdschrift Popular Electronics vernamen dat de zelfbouwcomputer MITS Altair 8800 op de markt zou komen, realiseerden zij zich dat er een potentiële markt was voor een toegankelijke programmeertaal waarmee doe-het-zelvers op hun Altair zouden kunnen werken. Gates en Allen schreven in acht weken tijd een Basic-interpreter voor de Altair 8800 op basis van de bestaande programmeertaal Basic (Beginners All-Purpose Symbolic Introduction Code) en wisten de software aan directeur Ed Roberts van MITS te verkopen. Gates en Allen schreven hiermee de eerste programmeertaal ter wereld voor een microcomputer. Basic was het eerste succesvolle product van het kersverse bedrijfje Microsoft, maar de grote doorbraak kwam toen Microsoft in 1980 van IBM de opdracht kreeg om een besturingsprogramma te schrijven voor een Personal Computer die IBM in 1981 op de markt wilde brengen. Vanaf de jaren negentig werd Microsoft wereldmarktleider met ondermeer het computerbesturingsprogramma Windows en het tekstverwerkingsprogramma Word.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

De eerste experimentele digitale camera

In 1975 wordt in een laboratoriumopstelling de eerste digitale fotocamera getest.

Steven Sasson (1950), een ingenieur van het Amerikaanse Eastman Kodak Company, paste in zijn experimentele digitale camera, die 3,6 kilogram woog, voor het eerst Charge Couple Device (CCD) chips toe die een optisch beeld konden omzetten naar een elektrisch signaal. De camera nam zwart-wit beelden op met een resolutie van 10,000 pixels (0,01 megapixels) die op een cassettetape werden opgeslagen. De Charge Couple Device (CCD) technologie werd in 1969 uitgevonden door Willard Boyle en George E. Smith, twee wetenschappers van het Amerikaanse AT&T Bell Labs. Een CCD is een lichtgevoelige cel die achter de lens van een digitale camera is geplaatst. De CDD bestaat uit een dunne plak silicium die onderverdeeld is in minuscuul kleine vierkantjes of pixels. Elke beeldelement of pixel wordt van de andere gescheiden door dunne isolatoren. Wanneer er licht op een pixel valt, genereert het silicium een elektrische lading. Hoe groter de hoeveelheid licht die op een pixel valt hoe hoger de elektrische lading. Een microprocessor in de camera leest de hoeveelheid lading per pixel uit en vertaalt deze informatie naar een afbeelding die op de geheugenkaart van de camera wordt opgeslagen. De eerste commerciële CDD werd in 1973 geproduceerd door het Amerikaanse Fairchild Semiconductor International. Vanaf 1990 kwamen de eerste professionele digitale fotocamera's op de markt, maar pas vanaf midden jaren negentig, twintig jaar na de eerste experimenten door Steven Sasson, kwamen de eerste compacte digitale fotocamera's als massaproduct op de consumentenmarkt.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Rode Khmer terreur

In april 1975 komt in Cambodja de Rode Khmer (1975-1979) onder leiding van Pol Pot (1928-1998) aan de macht.

Pol Pot wilde Cambodja omvormen tot een op de leer van de Chinese Mao Zedong gestoelde communistische landbouwstaat. Complete steden werden ontruimd en de stedelingen werden gedwongen om in landbouwcommunes op het platteland te gaan werken. Academici, journalisten, kunstenaars en andersdenkenden werden in opvoedingskampen geïnterneerd en veelal vermoord. Tussen april 1975 en januari 1979 werden er naar schatting anderhalf miljoen tegenstanders door het regime van de Rode Khmer vermoord.

Wiki: Cambodja >
Kennislink: Nasleep van een schrikbewind >

Kijken: Deacon of Death, 2005 >
Kijken: Rechtzaak oud-president Samphan >

 

Ding-a-dong

In 1975 won de groep Teach In het Eurovisie Songfestival met het liedje: Ding-a-dong.

Kijken: Ding-a-dong >

 

Eredivisie Voetbal

In 1975 werd PSV landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

 

De jaren zeventig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1975 >

Kijken: De jaren zeventig special >
Kijken: De jaren zeventig compilatie >
Kijken: De heroïne-epidemie >
Kijken: De zitkuil >
Kijken: Punk in de jaren zeventig >

Kijken: Bureau Warmoesstraat, deel 1 >
Kijken: Bureau Warmoesstraat, deel 2 >

Kijken: TV-serie: Herinnert u zich deze nog? >
Kijken: NAI, woonerven en zitkuilen >
Kijken: Pinkpop 1975 >
Griend in de Waddenzee >

Nederland in de jaren zeventig >

 

Hoe de wereld haar onschuld verloor

Machiavelli of hoe de wereld haar onschuld verloor is een biografisch onderzoek van Hans Keller en Daniel de Lange naar de Florentijnse politicus, die ten tijde van de Italiaanse renaissance het boek 'De Heerser' publiceerde, waarin een nog immer actueel beeld wordt beschreven van het machtsmechanisme. Regie Hans Keller 1975.

Kijken: Machiavelli >

 

Het weer in 1975

De winter van 1974/1975 was extreem zacht en staat met een gemiddelde temperatuur van 5.5 °C op de vierde plaats van winters met de hoogste gemiddelde temperatuur sinds het begin van de officiële waarnemingen in 1901.

KNMI >

Kijken: De lange hete zomer van 1975 >

 

Parlement & Politiek

In 1975 regeert het centrumlinkse kabinet-Den Uyl (1973-1977).

Het kabinet-Den Uyl bestond uit ministers van de PvdA (Partij van de Arbeid), de PPR (Politieke Partij Radicalen), D'66 (Democraten 66), de KVP (Katholieke Volkspartij), en de ARP (Anti Revolutionaire Partij). Minister-president Joop Den Uyl (1919-1987) kwam uit de PvdA.

Parlement: Kabinet-Den Uyl >

Kijken: Joop Den Uyl, dromer en drammer >

 

Suriname onafhankelijk

Op 25 November 1975 werd de Nederlandse kolonie Suriname een zelfstandige staat. Veel Surinamers hadden geen vertrouwen in een zelfstandige Surinaamse staat en vestigden zich in de jaren zeventig in Nederland.

Wiki: Suriname >

Kijken: Onafhankelijkheid Suriname, deel 1 >
Kijken: Onafhankelijkheid Suriname, deel 2 >
Kijken: Zonen van Suriname >

Kijken: Het leven in koloniaal Suriname 1 >
Kijken: Het leven in koloniaal Suriname 2 >

 

Prinses Christina getrouwd

Op 28 juni 1975 trouwde Prinses Christina (1947), de jongste dochter van koningin Juliana (1909-2004) en Prins Bernhard (1911-2004), met de in Cuba geboren Jorge Guillermo (1946). Het huwelijk werd in 1996 ontbonden.

Wiki: Cristina van Oranje-Nassau >

 

VUT

In 1975 lanceerde vakbondsbestuurder Toon Riemen het idee van Vervroegde Uittreding (VUT) voor oudere werknemers. In 1975 waren er veel jonge werkelozen in Nederland en het idee van de VUT was om oudere werknemers vervroegd te laten uittreden zodat er op de arbeidsmarkt meer ruimte zou komen voor jongeren.

Kijken: Geboorte van de VUT >

 

Gerard Reve racist?

In mei 1975 werd de Nederlandse schrijver Gerard Reve uitgenodigd om tijdens de ‘Nacht van de Poëzie' in Kortrijk, Belgie gedichten voor te dragen. Reve mobiliseerde de Nederlandse en Vlaamse pers door aan te kondigden dat hij tijdens de poëzienacht een rechts, racistisch gedicht zou voordragen. Er kwamen 10.000 bezoekers op de poëzienacht af die veel beroering veroorzaakte.

Kijken: Het raadsel van Reve >

 

Rellen Nieuwmarkbuurt

In 1975 vinden er in de Amsterdamse Nieuw- marktbuurt heftige confrontaties plaats tussen de kraakbeweging en de politie.

De kraakbeweging was tegen de aanleg van een metrolijn dwars door de binnenstad van Amster- dam waardoor een gedeelte van de Nieuw- marktbuurt gesloopt moest worden. Op 14 februari werden drie mannen gearresteerd die een treinstel op een proeftraject van de metro op wilden blazen. Met een beschuldigende vinger werd er aanvankelijk naar de linkse actievoer- ders van de Nieuwmarktbuurt gewe- zen, maar het idee van de bomaanslag bleek van rechts te komen met als doel om het gemeenteraadslid Roel van Duijn en zijn linkse vrienden in diskre- diet te brengen.

NPO Geschiedenis: Metrobom in Amsterdam >

Kijken: Rellen in de Nieuwmarktbuurt >
Kijken: De slag om de stad: Nieuwmarktbuurt >

 

Tour de France 1975

In 1975 won de Fransman Bernard Thevenet de Tour de France. Cees Priem, Theo Smit (2) Joop Zoetemelk en Gerrie Kneteman wonnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

Kijken: Zoetemelk wint op Pla d'Adet >

 

Treinkaping bij Wijster

Op 02 december 1975 kapen zeven Zuid-Molukse jongeren bij het Drentse dorp Wijster een trein met zestig passagiers.

De gijzeling duurde twee weken en er vielen drie doden. Op 04 december werd er door een andere groep Molukkers een ondersteunings- actie opgezet door het Indonesische consulaat in Amsterdam te bezetten. Bij deze laatste actie vielen geen slachtoffers. Met de gijzelingsacties in Wijster en Amsterdam wilden de Molukse jongeren de Nederlandse regering onder druk zetten om te bemiddelen in het realiseren van een vrije Republiek Maluku Selatan (RMS) in Indonesië.

In 1949 droeg Nederland haar kolonie Indonesië over aan de Verenigde Staten van Indonesië (RIS). De eilandengroep Molukken riep op 25 april 1950 de Republiek Maluku Selatan RMS uit maar Indonesië greep militair in en onderwierp de eilandengroep. In 1951 verhuisden duizenden Molukkers, voornamelijk militairen van het voormalige Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL), naar Nederland waar de idealen van een vrije republiek Molukken levend werden gehouden door de RMS in ballingschap. In de jaren zeventig poogde de tweede generatie Molukkers in Nederland door middel van geweld erkenning af te dwingen voor een vrije republiek Molukken.

Wiki: Treinkaping bij Wijster >
Wiki: Republiek Maluku Selatan (RMS) >

Kijken: 25 jaar RMS >
Kijken: Treinkaping Wijster >
Kijken: De reünie Kamp Schattenberg (2011) >

Molukkers in Nederland

In 1951 kwamen de eerste van ruim 12.000 Molukkers aan in Rotterdam. Niet tijdelijk, maar permanent. In '65 jaar Molukkers in Nederland' komen vier generaties aan het woord. Waarom kwamen de Molukkers in Nederland en hoe was deze ervaring voor hen? In '65 jaar Molukkers in Nederland' wordt een deel van deze geschiedenis uiteengezet. NOS, 21 maart 2016.

Kijken: 65 jaar Molukkers in Nederland >

65 jaar Molukkers in Nederland (2016)

In 2016  is het precies 65 jaar geleden dat de eerste Molukkers in Nederland arriveerden. De Kota Inten liep op 21 maart 1951 de haven van Rotterdam binnen met aan boord zo'n duizend ex-KNIL-militairen van Indonesische en - grotendeels - Molukse origine. In totaal zouden in korte tijd zo'n 12.500 zogenaamde 'Ambonezen' naar Nederland komen. Tot een beloofde en verwachte terugkeer zou het nooit komen. VPRO/NTR, Andere tijden, uitzending 2016.

Kijken: 65 jaar Molukkers in Nederland >

 

Communisten veroveren Zuid-Vietnam

In april 1975 viel de Zuid-Vietnamese hoofdstad Saigon in communistische handen. Nadat de Amerikaanse troepen in 1973 Vietnam hadden verlaten, zette het communistische Noord-Vietnam vanaf 1974 de verovering in van Zuid-Vietnam. Op 29 april 1975 werden de laatste Amerikanen uit de ambassade van Saigon geëvacueerd.

Wiki: Vietnamoorlog >
Wiki: De val van Saigon >

Kijken: Last to Leave, the Fall of Sagon >

Agent Orange

Tijdens de Vietnamoorlog hebben de Verenigde Staten tonnen Agent Orange over het land uitgestrooid. Agent Orange is een mix van chemicaliën die ernstige ziektes kunnen veroorzaken. Leslie Wiener volgt in deze documentaire de juridische strijd die al jarenlang gaande is om de producenten van Agent Orange alsnog aansprakelijk te stellen voor de schade. Jane Weiner en Leslie Wiener, IKON, uitzending 2006.

Kijken: Agent Orange >

 

Franco overleden

Op 20 november 1975 is de Spaanse dictator generaal Francisco Franco (1892-1975) over- leden.

In 1936 gaf Franco in Spanje leiding aan een militaire opstand tegen de gekozen linkse regering van Manuel Azaña (1880-1940). Gedurende de Spaanse Burgeroorlog 1936-1939 die hier op volgde, stonden Republikeinen en Nationalisten onderleiding van generaal Franco tegenover elkaar. De strijd werd gewonnen door de Nationalisten waarna Franco een militaire dictatuur vestigde. Na zijn dood in 1975 werd de democratie hersteld en werd Spanje een constitutionele monarchie met koning Juan Carlos als staatshoofd.

Wiki: Francisco Franco >
Wiki: De Spaanse Burgeroorlog >

Kijken: In Europa - Het jaar 1936 >

Bij de dood van Franco

Begin jaren ’60 kwamen ze hier naartoe, de Spaanse gastarbeiders. In hun eigen land hadden ze te maken met armoede, werkloosheid en de dictatuur onder Franco. In Nederland troffen ze een ander soort samenleving: vrij en democratisch. Een aantal van hen praat over die plotse vrijheid en de situatie in Spanje. En over de impact van de dood van dictator Franco op 20 november 1975. VPRO/NTR Andere tijden, uitzending 10 november 2015.

Kijken: Bij de dood van Franco >

 

ESA opgericht

In 1975 werd de European Space Agency (ESA) opgericht met als hoofdvestigingsplaats Parijs. De Europese raketten werden vanaf de basis Kourou in Frans Guyana gelanceerd.

ESA >

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1975 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

Aerosmith - Walk This Way x
Bob Dylan - Simple Twist of Fate
Bob Dylan - Tangled Up In Blue x
Brian Eno - Everything Merges With the Night
Brian Eno - St. Elmo's Fire
Bruce Springsteen - Born to Run
Bruce Springsteen - Thunder Road x
Burning Spears - Marcus Garvey x
David Bowie - Fame x
David Bowie - Young Americans
Eagles - One of These Nights
Earth, Wind & Fire - Sing a Song
Earth, Wind & Fire - That's the Way of the World
Electric Light Orchestra - Evil Woman
Fleedwood Mac - Rhiannon
Fleedwood Mac - Say You Love Me
Janis Ian - At Seventeen
John Lennon - Stand By Me
Joni Mitchell - Sweet Bird x
Joni Mitchell - The Hissing of Summer Lawns
Kraftwerk - Radioactivity x
Led Zeppelin - Kashmir
Led Zeppelin - Trampled Under Foot x
Little River Band - Curiosity Killed The Cat
Little River Band - It's A Long Way There
Neil Young - Speakin' Out
Neil Young - Tonight's The Night x
Patti Smith - Free Money x
Patti Smith - Gloria x
Pink Floyd - Shine On You Crazy Diamond
Pink Floyd - Wish You Were Here x
Queen - Bohemian Rhapsody
Queen - Love Of My Life
Rod Stewart - Sailing
Status Quo - Roll Over Lay Down
Roxy Music - Love Is The Drug x
Status Quo - Roll Over Lay Down
Steeley Dan - Black Friday x
The Band - It Makes No Difference
The Dictators - Back to Africa
The Dictators - California Sun x
The Staples Singers - Let's Do It Again

Nederlandstalig:

Willeke Alberti - Telkens weer
Van Kooten & De Bie - Zoek jezelf broeder

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

Albumkeuze van 1975 (alfabetisch)

Aerosmith - Toys in the Attic
Bob Dylan - Blood on the Tracks
Bob Dylan and the Band - The Basement Tapes
Brian Eno - Another Green World
Bruce Springsteen - Born to Run
Burning Spear - Marcus Garvey
David Bowie - Young Americans
Earth, Wind & Fire - That's The Way Of The World
Electric Light Orchestra - Face The Music
Fleedwood Mac - Fleedwood Mac
Janis Ian - Between The Lines
John Lennon - Rock 'n' Roll
Joni Mitchell - The Hissing of Summer Lawns
Kraftwerk - Radio-Activity
Led Zeppelin - Physical Graffiti
Little River Band - Little River Band
Neil Young - Tonight's the Night
Neu - Neu! '75
Patti Smith - Horses:



Pink Floyd - Wish You Were Here
Queen - A Night at the Opera
Roxy Music - Siren
Steely Dan - Katie Lied
The Band - Northern Lights, Southern Cross
The Dictators - The Dictators Go Girl Crazy
The Staples Singers - Let's Do It Again

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1975 (alfabetisch)

Alexander Curly - Guus
Barry & Eileen - If You Go
Dave - Dansez Maintenant
George Baker Selection - Morning Sky
George Baker Selection - Paloma Blanca
Hank The Knife & The Jets - Stan The Gunman
Jimmy Gilstrap - Swing Your Daddy
Johnny & Orquestra Rodriguez - Hey Mal Yo
Jouy Dyser - 100 Years
Kamahl - The Elephant Song
KC & The Sunshine Band - That's The Way (I Like It)
LaBelle - Voulez-vous coucher acev moi ce coir?
Moments & Whatnauts - Girls
Pussycat - Mississippi
Queen - Bohemian Rhapsody
Rod Stewart - Sailing
Roger Glover & Guests - Love Is All
Shirley & Company - Shame, Shame, Shame
Tammy Wynette - Stand By Your Man

 

Film in 1975 (alfabetisch)

Nederland:

Keetje Tippel - Paul Verhoeven >