M.C. Escher


Vlinders.

Op 27 maart 1972 is de kunstenaar Maurits Escher (1898-1972) overleden.

Escher schilderde ondermeer prenten met dier- figuren die in een herhalend patroon op elkaar aansluiten. Daarnaast tekende hij grafische prenten van architectonische ruimtes waarin hij met een wiskundig vernuft speelde met het ruimtelijk perspectief.

Wiki: M.C. Escher >
Wiki Art: M.C. Escher >
Escher Museum Den Haag >

Kijken: Openbaar kunstbezit 1965 >
Kijken: Documentaire  Metamorphose (1999) >
Kijken: De zuilen van Maurits Escher (2012) >

 

De eerste spelcomputers

Het jaar 1972 is een markeerpunt voor het be- gin van de spelcomputerindustrie.

In 1972 bracht de Amerikaanse elektronicafabri- kant Magnavox de door Ralph Baer ontwikkelde gameconsole Magnavox Odyssey op de consu- mentenmarkt en bracht het door Nolan Bushnell en Ted Dabney opgerichte bedrijf Atari het vi- deospel Pong uit. Pong was een videoping- pongspel dat door Atari uitgebracht werd als spel voor arcademachines die opgesteld stonden in speelhallen en cafés waarop na inworp van een muntstuk het spel kon worden gespeeld. In 1975 bracht Atari een consoleversie op de markt waarmee het spel thuis op een televisie kon worden gespeeld.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Eerste Coffeeshop geopend

In 1972 werd in Amsterdam, in een voormalige bakkerij aan de Weesperzijde in Amsterdam, coffeeshop Mellow Yellow geopend. De zaak werd vernoemd naar het nummer Mellow Yellow van Donovan waarin hij het geestverruimende effect van het roken van bananenschillen bezong.

Kijken: Hasj >

 

Polaroid SX-70 Land Camera

In 1972 brengt de Amerikaanse camerafabrikant Polaroid de succesvolle SX-70 kant-en-klaar camera op de markt. De Polaroid SX-70 Land Camera was een compacte, inklapbare kant-en-klaar camera van zeven bij vier inch die onmiddellijk na het afdrukken de foto uitwierp zonder de gebruikelijke wachttijd van zestig seconden en het lospeuteren van de bescherm- folie van de foto.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Club van Rome

In 1972 verscheen het eerste rapport van de Club van Rome met als titel: ‘The limits to Growth'. De Club van Rome is een particuliere stichting die in 1968 in Rome opgericht werd door een groep Europese wetenschappers. In hun eerste rapport ‘Grenzen aan de groei' werd een somber beeld geschetst over de gevolgen van de explosieve groei van de consumptie- maatschappij.

Wiki: Club van Rome >
Club of Rome >

 

Olympische Zomerspelen 1972

De olympische zomerspelen van 1972 vonden plaats in München, West-Duitsland. De spelen werden overschaduwd door de gijzeling en moord op Israëlische sporters door Palestijnse terroristen. De spelen werden niet afgelast en Hennie Kuiper (wielrennen) en de judoka Wim Ruska (2) wonnen een gouden medaille.

NOC*NSF: Munchen 1972 >
Internationaal Olympisch Comité >

Kijken: Goud voor Hennie Kuiper >
Kijken: Goud voor Wim Ruska >
Kijken: Biografie Wim Ruska (2011) >
Kijken: In beeld Wim Ruska (2012) >
Kijken: Wim Ruska (1940-2015) overleden >

Op 05 september 1972 vielen acht gewapende terroristen van de Palestijnse Zwarte September beweging het Israëlische verblijf in het olympi- sche dorp binnen. Hierbij werden twee Is- raëlische sporters doodgeschoten en negen anderen gegijzeld. De terroristen eisten de vrijlating van 234 Israëlische gevangenen en de vrijlating van Ulrike Meinhof en Andreas Baader van de Rote Armee Fraktion. Diezelfde avond wilden de terroristen met de gijzelaars het land per vliegtuig verlaten maar raakten op het vliegveld in een vuurgevecht met de politie waarbij alle gijzelaas en vijf terroristen om het leven kwamen. Ondanks dit drama besloot de organisatie om de spelen door te laten gaan. Een maand later werden drie Palestijnse terro- risten die de actie overleefden uitgewisseld met passagiers van een gekaapt Lufthansa-toestel. De terroristen werden bij hun aankomst in Libië als helden bejubeld.

Wiki: Het bloedbad van München 1972 >

Kijken: München 1972 >

 

Eredivisie Voetbal

In 1972 werd Ajax landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

 

Ajax wint de Europacup 1

In 1972 won Ajax voor de tweede keer de Europacup I voor landskampioenen (de voor- loper van de Champions League) door in de finale het Italiaanse Inter Milaan met 2-0 te verslaan.

UEFA History >
Website Johan Cruijff >

Kijken: Ajax wint de Europacup 1 in 1972 >
Kijken: Ajax wint de wereldbeker in 1972 >

 

 

De jaren zeventig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1972 >

Kijken: De jaren zeventig special >
Kijken: De jaren zeventig compilatie >
Kijken: De heroïne-epidemie >
Kijken: De zitkuil >
Kijken: Punk in de jaren zeventig >

Kijken: Planning stad Almere in 1972 >
Kijken: Zeehondencrèche Lenie 't Hart 1972 >

Kijken: TV-serie: Herinnert u zich deze nog? >
Kijken: NAI, woonerven en zitkuilen >

Nederland in de jaren zeventig >

 

Het weer in 1972

Op 13 november 1972 raasde er een zware storm over Nederland die veel schade aan de bossen veroorzaakte. Het weer op 13 november 1972 in De Bilt: zwaarbewolkt, 9.3 mm neerslag gedurende 5.4 uur, westenwind met een gemid- delde van 8.2 meter per seconde (5Bft). Maximumtemperatuur 12.9 °C. Minimumtempe- ratuur 4.9 °C.

Op 11 augustus 1972 werd Ameland getroffen door een windhoos waarbij  twee mensen om het leven kwamen.

Kijken: Windhoos Ameland 1972 >

KNMI >

 

Parlement & Politiek

Op 20 juli 1972 valt het kabinet-Biesheuvel I omdat de ministers van DS'70 (Democratisch Socialisten 1970) Drees jr. en De Brauw het oneens zijn over het te voeren financieel-economische beleid van het kabinet.

Op 29 november 1972 werden er vervroegde verkiezingen gehouden waarna moeizame for- matieonderhandelingen volgden omdat zowel een centrumrechtse als een linkse combinatie geen meerderheid had in het parlement. Het kabinet-Biesheuvel II regeerde zonder DS'70 door als minderheidskabinet tot mei 1973 toen het centrumlinkse kabinet-Den Uyl werd ge- vormd.

Parlement: De kabinetscrisis van 1972 >
Parlement: De verkiezingen van 1972 >
Parlement: Kabinet-Biesheuvel I en II >

 

De drie van Breda

In 1972 wil minister van justitie Dries van Agt (1931) van de KVP (Katholieke Volkspartij) gra- tie verlenen aan de drie oorlogsmisdadigers Ferdinand aus der Fünten 1909-1989, Joseph Kotälla 1908-1979 en Franz Fischer 1901-1989 die in de gevangenis van Breda een levenlange gevangenisstraf uitzitten vanwege oorlogsmisda- den begaan tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945).

Het voornemen van Van Agt veroorzaakte grote commotie in de Nederlandse politiek en onder de Nederlandse bevolking. Het gratieverzoek werd afgewezen omdat er in de Tweede Kamer geen meerderheid voor te vinden was. Joseph Kotälla overleed in 1979 in de gevangenis en pas in 1989 werden de laatste twee gevangenen vrijgelaten.

Wiki: Drie van Breda >

Kijken: Slachtoffers volgen de kamerdebatten >

 

SP opgericht

Op zondag 22 oktober 1972 werd de Socia- listische Partij Nederland (SP) opgericht. In het VPRO programma Andere Tijden een portret van een van de grondleggers van de SP Daan Monjé.

Kijken: Daan en zijn onderdanen >

 

Gijsen bisschop van Roermond

In 1972 werd Johannes Gijsen (1932-2013) gewijd als bisschop van het bisdom Roermond. De benoeming van de orthodoxe Gijsen viel slecht bij progressieve katholieken in Nederland vanwege zijn conservatieve ideeën over homoseksualiteit, condoomgebruik en abortus.

Wiki: Johannes Gijsen >

Kijken: Gijsen bisschop van Roermond >
Kijken: In Memoriam Jo Gijsen >

 

Terrorisme in Ravenstein

Op zondag 06 februari 1972 vond er een terro- ristische aanslag plaats op de verdeelstations van de Gasunie in Ravenstein en Ommen. Het verdeelstation in Ravenstein vloog daarbij in brand maar de aanlag in Ommen mislukte. De aanslagen werden ondanks meerdere arresta- ties in het buitenland nooit opgelost.

Kijken: Terrorisme in Ravenstein >

 

Nixon bezoekt China

In 1972 bracht president Nixon (1913-1994) van de Verenigde Staten een bezoek aan China. President Nixon was de eerste Amerikaanse president die een bezoek aan China bracht waar hij een ontmoeting had met de Chinese partij- leider Mao Zedong (1893-1976).

Wiki: Mao Zedong >
Wiki: Richard Nixon >

Kijken: Nixon in China >

Our Nixon

Tijdens het presidentschap van Richard Nixon legden drie van zijn vertrouwelingen in het Witte Huis al hun ervaringen vast met 'Super 8' home video camera’s. H.R. Haldeman, John Ehrlichman en Dwight Chaplin waren jong, idealistisch en betrokken en hadden nog geen idee dat ze een paar jaar later in de gevangenis zouden belandden. VPRO, uitzending 29 juli 2014.

Kijken: Our Nixon >

 

Amerika via derden

Roadmovie van Joop van Tijn en Hans Keller over de VS uit 1972 met o.a. I.F. Stone en Arthur MIller. VPRO, 6 april 1972.

Kijken: Amerika via derden >

 

Scheveningen, parel aan de Noordzee

Scheveningen is de parel aan de Noordzee, maar is in de jaren ’70 op sterven na dood. Toonaangevende hotels zijn dan al jaren gesloten en rijp voor de sloop. De rijke toeristen blijven weg, de Pier trekt steeds minder dagjesmensen. Dan besluit de grote baas van de badplaats, Reinder Zwolsman(1912-1988), ook het Kurhaus te sluiten. Woedende artiesten en buurtbewoners komen in actie. Het Kurhaus wordt gered, maar tegen welke prijs? VPRO, NTR, Andere Tijden, uitzending 8 september 2013.

Kijken: Parel aan de Noordzee >

 

EK Voetbal België 1972

In 1972 werd Duitsland in België Europees kampioen voetballen door in de finale de Sovjet-Unie met 3-0 te verslaan.

UEFA History >

Kijken: Samenvatting van de EK Finale 1972 >

 

 

 

 

Bloody Sunday

Op zondag 30 januari 1972 loopt een demonstratie van katholieken tegen maatre- gelingen van de protestantse Britse overheid in Derry, Noord-Ierland volledig uit de hand

Het werd een ‘Bloody Sunday' toen Britse militairen de protestmars tegenhielden en met scherp op de betogers schoten. Er vielen veer- tien doden. De aanleiding tot de demonstratie was het feit dat de Britse overheid katholieken, die voorstander waren voor aansluiting van Noord-Ierland bij het katholieke Ierland, oppak- te en zonder proces in slecht geoutilleerde gevangenissen interneerde.

Het Noord-Ierse conflict tussen katholieken en protestanten in een notendop: Op 06 december 1921 kwam er een einde aan de Ierse onafhankelijkheidsoorlog (1919-1929). Het over- wegend katholieke Ierland maakte zich los van Groot-Brittannië en werd een Vrijstaat behalve zes graafschappen in Noord-Ierland met een overwegend protestantse bevolking die onder Brits bestuur bleven. De Vrijstaat Ierland werd in 1949 een zelfstandige republiek.

Vanaf het midden van de jaren zestig namen de spanningen in het Britse Noord-Ierland toe. De katholieken in Noord-Ierland hadden geen stemrecht en waren niet vertegenwoordigd in bestuurfuncties en voelden zich in alle opzichten achtergesteld en gekleineerd in het door de protestante Britten bestuurde Noord-Ierland. Vanaf 1968 werden er door de katholieke Civil Rights Movement protestmarsen georganiseerd die tot bloedige confrontaties tussen katholieken en protestanten leidden. De protestanten waren bang dat de roep om gelijke rechten een voorspel van de katholieke nationalisten was om een verenigd Ierland te realiseren. De Britse regering stuurde militairen naar Noord-Ierland om de orde te handhaven en schafte in 1972 het zelfbestuur van Noord-Ierland af. Een militante afsplitsing van het Irish Republic Army (IRA) voerde decennia lang een guerrillastrijd tegen de Britse overheid waarbij duizenden slacht- offers vielen. Het IRA was de militante vleugel van de katholieke nationalistische politieke partij Sinn Féin.

Twee politieke sleutelfiguren in het Noord-Ierse conflict waren Ian Paisley (1926) van de ortho- dox protestante Democratische Unionistische Partij (DUP) en Gerry Adams (1948) van de katholieke links nationalistische partij Sinn Féin, de politieke vleugel van de IRA.

Wiki: Noord-Ierland >
Bloody Sunday Trust >

Kijken: Oorlog en vrede in Noord-Ierland >
Kijken: Polygoon journaal Bloody Sunday >

 

EEG breidt uit

In 1972 wordt de EEG, die toen bestond uit Duitsland, Frankrijk, Italië, België, Nederland en Luxemburg, uitgebreid met het Groot-Brittannië, Ierland en Denemarken.

Kijken: Groot-Brittannië in EEG >

 

Laatste maanlanding

Op 11 december 1972 werd de Apollo 17 gelan- ceerd met aan boord de astronauten Cernan, Evans en Schmitt. Het was de laatste vlucht van een serie van zes geslaagde maanlandingen met als hoogtepunt de eerste maanlanding op 21 juli 1969. Het doel van het Apollo-programma was om mensen naar de maan te brengen en ze weer veilig op aarde te laten terugkeren en omvatte ondermeer elf bemande ruimtevluch- ten.

NASA: het Apollo programma >
NASA: Apollo 17 >
Kennislink: Dossier 50 jaar ruimtevaart >
Kennislink: De laatste stappen op de maan >
Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart >

Kijken: Race naar de maan >
Kijken: De laatste mens op de maan >

Kijken: De laatste maanlanding deel 1 >
Kijken: De laatste maanlanding deel 2 >
Kijken: De laatste maanlanding deel 3 >
Kijken: De laatste maanlanding deel 4 >
Kijken: De laatste maanlanding deel 5 >

 

Henry Dreyfuss


Hudson 4-6-4

Op 05 oktober 1972 is de Amerikaanse indus- trieelontwerper Henry Dreyfuss (1904-1972) overleden.

Henry Dreyfuss gaf in de jaren dertig van de twintigste eeuw vorm aan tal van huishoudelijke producten zoals stofzuigers en telefoons. In 1938 ontwierp hij de Hudson 4-6-4 stoom- locomotief.

Wiki: Henry Dreyfuss (Engelstalig) >

 

Olympische Winterspelen 1972

De olympische winterspelen van 1972 vonden plaats in Sapporo, Japan. Ard Schenk (1500, 5000 en 10.000 meter schaatsen) en Stien Baas Kaiser (3000 meter schaatsen) wonnen een gouden medaille.

NOC*NSF: Sapporo 1972 >
Internationaal Olympisch Comité >

Kijken: Schaatsers groots onthaald >
Kijken: Goud voor Ard Schenk in 1972 >

 

Tour de France 1972

In 1972 won Eddy Merckx voor de vierde achtereenvolgende keer de Tour de France. Leo Duyndam en Rini Wagtmans wonnen een etap- pe.

Wiki: Tour de France >

 

Sijbrands wereldkampioen dammen

In 1972 wordt de Nederlands damkampioen Ton Sijbrands (1949) wereldkampioen dammen.

Wiki: Ton Sijbrands >

Ton Sijbrands, dammer

Sijbrands, die al op zeer jeugdige leeftijd zijn entree maakte in de internationale damwereld en de hegemonie van de Sovjetdammers brak, stopte met dammen vanwege de grote spanningen, die het op zo’n hoog niveau met zich meebrengt. Hij schrijft boeken en wekelijkse artikelen over dammen, en is nog steeds houder van het wereldrecord blind simultaan dammen. Deze film is een terugblik op zijn leven. Holland Doc, VPRO, 20 juli 2010.

Kijken: Ton Sijbrands, dammer >

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1972 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

Al Green - Let's Stay Together
Al Green - Love And Happiness x
Alice Cooper - School's Out x
Big Star - Thirteen
Big Star - When My Baby's Beside Me
Billy Paul - Me and Mrs Jones
Carly Simon - You're So Vain
Curtis Mayfield - Freddie's Dead
Curtis Mayfield - Superfly
David Ackles - Down River
David Bowie - Suffragette City x
David Bowie - Ziggy Stardust x
Dr. John - Iko Iko
Dr. John - Junko Partner x
Free - Wishing Well
Harold Melvin and The Blue Notes - If You Don't Know Me By Now
Jackson Brown - Doctor My Eyes
James Brown - Get on the Good Foot x
Lindisfarne - Lady Eleanor
Lou Reed - Perfect Day x
Lou Reed - Take A Walk On The Wild Side x
Melanie - Brand New Key
Neil Diamond - Song Sung Blue
Neil Young - Heart of Gold x
Nick Drake - Pink Moon x
Paul Simon - Me and Julio Down by the School Yard
Paul Simon - Run That Body Down
Randy Newman - Political Science x
Randy Newman - Sail Away
Roxy Music - Virginia Plain x
Roy Buchanan - John's blues
Ry Cooder - He'll Have To Go x
Stealers Wheel - Late Again
Stealers Wheel - Stuck In The Middle With You x
Steely Dan - Do It Again x
Steely Dan - Reeling In The Years
Stevie Wonder - Superstition x
Stevie Wonder - You Are The Sunshine Of My Life
The Doobie Brothers - Listen to the Music
The Eagles - Take It Easy
The O'Jays - Love Train
The O'Jays - Back Stabbers
The Rolling Stones - Happy
The Rolling Stones - Tumbling Dice x
The Staples Singers - I'll Take You There
The Staples Singers - Respect Yourself x
The Faces - Stay With Me
The Temptations - Papa Was a Rollin' Stone x
Tim Buckley - Sweet Surrender
Todd Rundgren - Hello its Me
Todd Rundgren - I Saw The Light
War - The Cisco Kid
War - The World Is a Ghetto
Wings - Band on the Run x
Wings - Jet

Nederlandstalig:

Cornelis Vreeswijk - De haan en de hen
Cornelis Vreeswijk - De nozem en de non

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

Albumkeuze van 1972 (alfabetisch)

Al Green - I'm Still in Love with You
Al Green - Let's Stay Together
Alice Cooper - School's Out
Big Star - Number 1 Record
Carly Simon - No Secrets
Curtis Mayfield - Superfly
David Ackels - American Gothic
David Bowie - The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars
Dr. John - Dr. Johns Gumbo
Focus - Moving Waves
Frank Zappa - Waka/Jawaka
Jackson Browne - Jackson Browne
Lou Reed - Transformer:



Neil Young - Harvest
Nick Drake - Pink Moon
Paul Simon - Paul Simon
Randy Newman - Sail Away
Roxy Music - Roxy Music
Roy Buchanan - Roy Buchanan
Ry Cooder - Into the Purple Valley
Stealers Wheel - Stealers Wheel
Steely Dan - Can't Buy a Thrill
Stevie Wonder - Music of My Mind
Stevie Wonder - Talking Book
The Doobie Brothers - Toulouse Street
The Eagles - The Eagles
The O'Jays - Back Stabbers
The Rolling Stones - Exile on Main Street
The Staples Singers - Be Altitude: Respect Yourself
Tim Buckley - Greetings from L.A.
Todd Rundgren - Something/Anything?
War - The World is a Ghetto
Wings - Band on the Run

 

Beach Boys in de polder

Ja hier was het, in the middle of nowhere, tussen de koeien. Ik weet niet hoe we ze het voor elkaar hebben gekregen maar het is mooie muziekgeschiedenis, ’ Blondie Chaplin, lid van The Beach Boys in 1972, staat op een boerenerf in het dorpje Baambrugge. Hier neemt de Amerikaanse surfband in de zomer van 1972 een album op: Holland. Kosten nog moeite worden gespaard om het project te laten slagen. Andere tijden, VPRO/NTR uitzending 19 februari 2009.

Kijken: Beach Boys in de polder >

 

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1972 (alfabetisch)

Alexander Curly - I'll Never Drink Again
Earth & Fire - Memories
Hot Butter - Popcorn
Julio Iglesias - Un Canto A Galicia
Lynsey de Paul - Sugar Me
Middle Of The Road - Sacramento
Middle Of The Road - The Talk Of All The USA
Mouth & MacNeal - Hello-A
The Osmonds - Crazy Horses
The Sweet - Poppa Joe
Vicky Leandros - Après Toi
Vicky Leandros - Ich habe die Liebe gesehen

 

Film in 1972 (alfabetisch)

Cabaret - Bob Fosse >
Deliverance - John Boorman >
Frenzy - Alfred Hitchcock >
Lady Sings the Blues - Sidney J. Furie >
Last Tango in Paris - Bernardo Bertolucci >
Pink Floyd: Live at Pompeii - Adrian Maben >
Play it Again, Sam - Herbert Ross >
The Getaway - Sam Peckinpah >
The Godfather - Francis Ford Coppola >
The Harder They Come - Perry Henzell >
The Poseidon Adventure - Ronald Neame >