Jean Arp


Collage van vierkanten, aangebracht volgens de wetten van het toeval (1916-1917)

Op 7 juni 1966 is de Franse kunstenaar Hans Arp (1887-1966) overleden.

Hans Arp was na de Eerste Wereldoorlog nauw verbonden met de kunstbeweging Dada die de stelling had dat mensen van hun natuurlijke wortels vervreemd waren door de ratio te laten zegevieren boven de natuur met als ultieme gevolg een zinloze vernietiging van mensen en materieel tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dada (1916-1922) wilde na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) een nieuwe natuurlijke orde her- stellen waarbij niet de logica maar de verken- ning van het irrationele en het onverwachte voorop stond. In de dichtkunst kwam dit tot uit- drukking in onlogisch taalgebruik en in de beel- dende kunst vormden onderzoek naar nieuwe technieken, materialen, intuïtie en toeval be- langrijke uitgangspunten.

Kijken: Dada & Surrealisme >
Kijken: Kurt Schwitters >

 

Alberto Giacometti


Lopende man 1960

Op 11 januari 1966 is de Zwitserse beeldhouwer en schilder Alberto Giacometti (1901-1966) overleden.

Geïnspireerd op de existentialistische ideeën van het filosofen- en schrijverspaar Jean Paul Sartre en Simone de Beauvoir die uitgaan van het idee dat er geen hogere macht is waarop een mens kan terugvallen en dat je als mens zelf verant- woordelijk bent voor je eigen bestaan, maakte Giacometti ijle bronzensculpturen waarin hij de mens reduceerde tot een ketsbare, dunne spriet die gebukt gaat onder de last van het dagelijkse bestaan.

Wiki: Alberto Giacometti >
Alberto Giacometti >

Kijken: Alberto Giacometti >

 

De Chinese Affaire

De dood van een Chinese ingenieur leidde in 1966 tot een diplomatieke rel.

Kijken: De Chinese affaire >

 

Eredivisie Voetbal

In 1966 werd Ajax landskampioen voetbal.

Wiki: Eredivisie >
KNVB >

 

WK Voetbal Engeland 1966

In 1966 werd gastland Engeland wereldkam- pioen voetballen door in de verlenging van de finale West-Duitsland (BDR) met 4-2 te ver- slaan.

FIFA: WK-voetbal 1966 >

Kijken: De finale in kleur >
Kijken: Hoe Pickles een blamage voorkwam >

 

De eerste herhaling

In 1966 wordt er tijdens een rechtstreeks uitgezonden schaatswedstrijd voor de eerste keer een herhalingop tv getoond.

Kijken: De val van Kees Verkerk >

 

Mistwedstrijd

In de tweede ronde van het Europacup 1 toer- nooi (de latere Champions League) lootte Ajax tegen de Engelse voetbalclub Liverpool. De thuiswedstrijd werd door Ajax met 5-1 ge- wonnen, maar door de dichte mist had bijna niemand een doelpunt gezien.

Kijken: Mistwedstrijd >

 

Tour de France 1966

In 1966 won de Fransman Lucien Aimar de Tour de France. Gerben Karstens (2), Jo de Roo, en Henk Nijdam wonnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

 

 

De jaren zestig:

Kijken: NOS Jaaroverzicht 1966 >
Kijken: Jaaroverzicht sport 1966 >

Kijken: Alles wordt anders in de jaren zestig >
Kijken: Hasj >
Kijken: De seksuele moraal voor en na pil >
Kijken: Provo en de pers >
Kijken: Gastarbeiders: hoe meer, hoe beter >
Kijken: Dingly Boys, nozems van het noorden >
Kijken: Woningnood in de jaren zestig >
Kijken: Koninginnedag 1966 >
Kijken: De eerste flitspaal van Nederland >

Kijken: Tv-serie: Na de bevrijding >
Kijken: Tv-serie: Na de oorlog >
Kijken: Tv-serie: Onderste boven >

Nederland in de jaren zestig >


Het weer in 1966

De zomer van 1966 was nat en somber en met 411.3 millimeter neerslag is het de natste zomer sinds het begin van de officiële waarnemingen in 1901. In februari 1966 werden de provincies Friesland en Groningen door zware sneeuwstor- men en ijzel getroffen. Door de dikke ijzellaag braken de hoogspanningsleidingen en kwamen dorpen zonder stroom te zitten die van de buitenwereld geïsoleerd raakten.

KNMI >

 

De rode jaren

Documentaire over de opkomst (in 1966) en ondergang van dé Nederlandse links-radicale jeugdbeweging. Van Rode Jeugd naar Rode Hulp tot de arrestatie van Ludwina Janssen in Tel Aviv in 1976. Daarna valt de beslissing om de beweging op te heffen. Aan het woord komen oprichters Willem Oskam en Joost van Steenis. Zij voelen zich verwant aan de RAF en het Palestina Comité. De documentaire treft goed de sfeer, waarin Nederlandse jongeren zich hebben kunnen manifesteren als uiterst militant en radicaal. Regie Leo de Boer. IKON, uitzending 15 mei 2013.

Kijken: De rode jaren >

 

Prinses Beatrix trouwt met Claus Von Amsberg


Rookbom tijdens de rijtour

Op 10 maart 1966 trouwt kroonprinses Beatrix, dochter van koningin Juliana (1909-2004) en Prins Bernhard (1911-2004), in Amsterdam met de Duitser Claus Von Amsberg (1926-2002).

Het feit dat Beatrix met een Duitser trouwde, werd door het Nederlandse publiek met ge- mengde gevoelens ontvangen. De hele dag wa- ren er rellen in Amsterdam en tijdens de rijtour gooide de Provobeweging rookbommen in de rijtour.

Koninklijk Huis: Prinses Beatrix >
Wiki: Prinses Beatrix >

Kijken: De verloving van Beatrix en Claus >Kijken: De keuze van een kroonprinses >
Kijken: Het huwelijk van Beatrix en Claus >Kijken: De bruidsdagen van Beatrix en Claus >
Kijken: Portret van Beatrix >

Omdat mijn fiets daar stond is een film van Louis van Gasteren (1922) uit 1966 over het harde optreden van de Amsterdamse politie in 1966 tijdens de opening van een expositie over de rellen op de trouwdag van koningin Beatrix en prins Claus.

Kijken: Omdat mijn fiets daar stond >

Meer over koningin Beatrix >

 

Parlement & Politiek

In de nacht van 13 op 14 oktober 1966, die bekend staat als de nacht van Schmelzer (1921-2008), komt het zittende Kabinet-Cals ten val tijdens de algemene beschouwingen over de begroting van 1967.

Het Kabinet-Cals werd opgevolgd door het interim-kabinet-Zijlstra (1966-1967) dat als be- langrijkste taak had het uitschrijven van ver- vroegde verkiezingen in 1967. Minister-president Zijlstra (1918-2001) kwam uit de ARP (Anti Re- volutionaire Partij).

Parlement: De nacht van Schmelzer >
Parlement: Drs. W.K.N. Schmelzer >
Parlement: Kabinet-Zijlstra >
Parlement: Polarisatie 1966-1982 >
Parlement: De Boerenpartij >

Kijken: De val van het Kabinet-Cals >
Kijken: Het kabinet Zijlstra >
Kijken: Koekoek: Zo en niet anders...! >

 

D66 opgericht

Op 14 oktober 1966 richt de journalist Hans van Mierlo (1931-2010) de progressieve sociaalliberale politieke partij D66 (Democraten 1966) op.

Wiki: Hans van Mierlo >
Parlement: D66 >

Kijken: De oprichting van D66 >
Kijken: 50 jaar D66 (2016) >

Hans van Mierlo, wat ik nog steeds te schrijven droom

‘Het was een soort vliegwiel dat je op gang hebt gebracht, ik kon helemaal niet meer terug’, zegt Hans van Mierlo in de film over zijn politieke loopbaan. Die loopbaan begon in 1966 toen hij met een aantal medestanders de politieke partij D66 oprichtte. Goed zichtbaar vanuit het redactielokaal van het Algemeen Handelsblad aan de Nieuwezijds Voorburgwal in Amsterdam kraaide het oproer, aangewakkerd door Provo. De zuilenmaatschappij, die Nederland zolang overeind had gehouden voldeed niet meer. Zo was zijn analyse en er zou een veel directere democratie voor in de plaats moeten komen. Regie Hans Fels. VPRO, uitzending 20 juli 2010.

Kijken: Wat ik nog steeds te schrijven droom >

 

Circus Jeroen Bosch

Een ‘doldriest’ avontuur. ‘Onbezonnen’ en ‘onmogelijk’. Zo werd in 1966 de poging genoemd van de Bosschenaar Ton Frenken om een grote Jeroen Bosch tentoonstelling te organiseren in Den Bosch. Zonder enige ervaring op dit gebied, zonder een deugdelijk museumgebouw, zonder ruilobjecten. Toch kwamen schilderijen uit de hele wereld naar Den Bosch: vanuit het Prado in Madrid, vanuit New York, Londen, Wenen, Philadelphia. Voor het eerst in honderden jaren keerden ze terug naar de plaats waar ze geschilderd werden. Niet altijd met de uiterste zorgvuldigheid zoals nu met de grote Bosch 500 expositie, maar gewoon onder een doek in de trein. VPRO/NTR, Andere tijden, uitzending 30 januari 2016.

Kijken: Crircus Jeroen Bosch >

 

 

 

Culturele Revolutie in China

In 1966 lanceert de Chinese partijleider Mao Zedong (1893-1976) in Sjanghai de 'Grote Proletarische Culturele Revolutie' met als doel om de bureaucratie binnen de Chinese Commu- nistische Partij aan te pakken.

In 1958 was China een gematigde commu- nistische weg ingeslagen, maar partijleider Mao Zedong (1893-1976) was van mening dat er teveel afgeweken werd van de ideologie van het communisme. Mao bracht in Sjanghai een tegenactie opgang die de 'Grote Proletarische Culturele Revolutie' (1966-1969) werd genoemd met als doel om de regering in Beijing te zuiveren van contrarevolutionaire elementen. De Culturele Revolutie, die vanaf 1966 gesteund werd door het Chinese leger, werd vooral ge- dragen door een onafhankelijke massa scholie- ren en studenten (Rode Gardisten) die een spoor van dood en vernieling trokken door de bestaande Chinese machtstructuren en het Chinese culturele erfgoed waarbij honderddui- zenden Chinezen de dood vonden.

Een symbool voor de trouw aan Mao werd het ‘Rode Boekje' met daarin citaten van ‘De Grote Roerganger'. Mao Zedong werd na 1966 de onbetwiste leider in China waaromheen een persoonsverheerlijking ontstond.

Wiki: Mao Zedong >
Wiki: de Culturele Revolutie >
Wiki: De Volksrepubliek China >

Kijken: Terugblik op de culturele revolutie >
Kijken: Van Dis in gesprek met Nien Cheng >

China op het eerste gezicht

Decennialang is China voor de buitenwereld gesloten geweest, maar in 1971 zag filmmaker Roelof Kiers kans om als eerste Nederlander te mogen filmen in Mao's Volksrepubliek. Zijn verslag geeft een indruk van het dagelijkse leven in de Zuid-Chinese stad Kanton en omgeving in het begin van de jaren zeventig. Roelof Kiers, VPRO 1971.

Kijken: China op het eerste gezicht >

Het onderwijs in China

Portret van het onderwijssysteem in China in 1971. Roelof Kiers, VPRO 1971.

Kijken: Het onderwijs in China >

Een oude vriend van het Chinese volk

In 1972 begon documentairemaker Joris Ivens aan de opnamen van zijn belangrijkste filmproject in China. Premier Zhou Enlai adviseerde hem China ‘niet te filmen als een roos’. Terugblikkend wordt duidelijk hoe dubbelzinnig dat advies was. De film geeft inzicht in de manier waarop de Chinese leiders tijdens de Culturele Revolutie kunstenaars, journalisten en filmers voor hun zaak wisten in te zetten. VPRO, uitzending 1 augustus 2008.

Kijken: Een oude vriend van het Chinese volk >

 

Laatste Gemini-vlucht

Op 16 maart 1966 wordt de Gemini 8 gelanceerd met aan boord de astronauten Neil Armstrong en David Scott.

Tijdens deze vlucht werd voor de eerste keer een koppeling in de ruimte tot stand gebracht met een ander ruimtevaartuig. Door een storing ontstond er oncontroleerbaar tollen van het ruimtevaartuig waardoor er een noodlanding gemaakt moest worden. Op 11 november 1966 werd de twaalfde en laatste Gemini-vlucht gelanceerd met aan boord de astronauten James Lovel en Edwin Aldrin die een record vestigde met een ruimtewandeling van vijf uur en dertig minuten. Het doel van het in 1964 gestarte Gemini-project was om ervaring op te doen met langdurige bemande ruimtevluchten en een koppeling in de ruimte tot stand te brengen met een ander ruimteschip.

NASA: het Gemini Project >

Kennislink: Dossier 50 jaar ruimtevaart >
Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart >

Kijken: De eerste koppeling in de ruimte >
Kijken: De vlucht van Gemini 12 >
Kijken: Race naar de maan >

 

De Telegraafrellen

Op 13 en 14 juni 1966 protesteerden boze bouwvakkers in Amsterdam tegen het voorne- men om de vakantieuitkering wegens stijgende administratiekosten met twee procent te korten. Op 14 juni richtte de woede van de bouwvak- kers zich tegen de kantoren van het dagblad de Telegraaf vanwege hun partijdige berichtgeving.

Kijken: De Telegraafrellen >

 

Populairder dan Jezus

In augustus 1966 ontstaat er een rel in Amerika als het tienermagazine Datebook een citaat aanhaalt uit een artikel van 04 maart 1966 in de London Evening Standard waarin John Lennon (1940-1980) van de Beatles zegt dat de Beatles populairder zijn dan Jezus.

De letterlijke tekst in de London Evening Standard: 'Christianity will go. It will vanish and shrink. I needn't argue about that; I'm right and I will be proved right. We're more popular than Jesus now; I don't know which will go first - rock'n'roll or Christianity. Jesus was all right, but his disciples were thick and ordinary. It's them twisting it that ruins it for me.'

Kijken: De Beatles-boycot door de NCRV >

 

De Ard & Keessie Express

De schaatssuccessen van Ard Schenk en Kees Verkerk bij het Europees kampioenschap in 1966 in Deventer leidden tot een nieuw fenomeen in de sport: de opkomst van het 'Oranje-legioen'. Supporters trokken opeens massaal naar het buitenland om hun schaatshelden aan te moedigen. Personeel van de NS organiseerde zelfs een eigen 'Ard & Keessie Express', waarmee naar Oslo, Göteburg en Inzell werd gereisd. Andere tijden Sport: NOS, uitzending 05 januari 2013.

Kijken: De 'Ard & Keessie Express' >

Op 22 en 23 januari 1966 brak voor Nederland een nieuw schaatstijdperk aan. In dat weekend werd in Deventer voor de eerste keer in Nederland het EK schaatsen verreden, Het IJsselstadion was beide dagen uitverkocht. Ard Schenk en Kees Verkerk beleefden daar hun sportieve doorbraak, waarmee het duo Ard & Keessie was geboren.

Artikel: Ard & Keessie >

 

Heya Ard en Keessie

Documentaire uit 1966 van Herman Kuiphof over de schaatsers Ard Schenk en Kees Verkerk. Kuiphof gaat op zoek naar de mens achter de sporters, en interviewt onder meer de vaders van de schaatshelden. VPRO, uitzending 10 januari 2013.

Kijken: Heya Ard en Keessie >

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1966 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

13th Floor Elevators - You're Gonna Miss Me
Alan Price Set - I Put A Spell On You
B.B. King - Ain't Nobody's Business
Blues Breakers (John Mayall) - All Your Love x
Bob Dylan - I Want You
Bob Dylan - Pledging My Time x
Cream - I Feel Free
Cream - Spoonful
Donovan - Sunshine Superman
Eric Burdon and the New Animals - See See Rider x
Ike & Tina Turner - River Deep Mountain High
James Brown - It's A Mans World
Jefferson Airplane - Somebody To Love
Nina Simone - Do I Move You
Otis Redding - I've Been Loving You Too Long x
Otis Redding - Try A Little Tenderness
Q65 - The Life I live (NL) x
Sam & Dave - Hold On, I'm Coming x
Sonny & Cher - Little man
Spencer Davis Group - Keep on Running
The Association - Along Comes Mary
The Beach Boys - God Only Knows x
The Beach Boys - Sloop John B
The Beatles - Eleanor Rigby x
The Beatles - Paperback Writer
The Beatles - Taxman x
The Byrds - Eight Miles High
The Four Tops - Reach Out And I'll Be There
The Kinks - Sunny Afternoon
The Mamas and the Papas - Monday, Monday
The Outsiders - Touch (NL) x
The Paul Butterfield Blues Band - Two Trains Running x
The Paul Butterfield Blues Band - Walking Blues
The Rolling Stones - Paint It Black x
The Rolling Stones - Under My Thumb
The Supremes - You Can't Hurry Love
The Troggs - Wild Thing x
The Troggs - With A Girl Like You
The Yardbirds - Over, Under, Sideways, Down
The Yardbirds - The Nazz Are Blue x
Wilson Pickett - Land of 1000 Dances
Wilson Pickett - Mustang Sally x

Nederlandstalig:

Bouwdewijn de Groot - Welterusten, mijnheer de president
Ramses Shaffy - Sammy

De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >

Albumkeuze van 1966 (alfabetisch)

13th Floor Elevators - The Psychedelic Sounds of the 13th Floor Elevators
Blues Breakers (John Mayall) - with Eric Clapton
Bob Dylan - Blonde on Blonde
Cream - Fresh Cream
Donovan - Sunshine Superman
Eric Burdon and the New Animals - Animalization (US)
Nina Simone - Wild Is The Wind
Otis Redding - The Soul Album
Simon & Garfunkel - Sounds Of Silence
The Beach Boys - Pet Sounds
The Beatles - Revolver:



The Byrds - Fifth Dimension
The Kinks - Face to Face
The Mamas & The Papas - If You Can Believe Your Eyes And Ears
The Mothers of Invention (Frank Zappa) - Freak Out
The Paul Butterfield Blues Band - East West
The Rolling Stones - Aftermath
The Who - A Quick One
The Yardbirds - Roger the Engineer
Tim Buckley - Tim Buckley

 

Popgeneratie

In 1966 sprak Roelof Kiers voor de AVRO uitgebreid met een aantal representanten van de zogenaamde 'popgeneratie' van halverwege de jaren '60. Onder hen de latere oprichter van het blad Hitweek Peter Muller, provo Peter Bronkhorst en zanger Wally Tax van de Amsterdamse rockgroep The Outsiders. VPRO, uitzending 27 december 2010.

Kijken: Popgeneratie >

 

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1966 (alfabetisch)

Herman's Hermits - No Milk Today
Karin Kent - Dans je de hele nacht met mij
Nancy Sinatra - These Boots Are Made For Walking
Sonny & Cher - Little Man
The Beach Boys - Sloop John B
The Beatles - Michelle
The Beatles - Paperback Writer
The Beatles - Yellow Submarine/Elenor Rigby
The Easybeats - Friday On My Mind
The Kinks - Dedicated Follower Of Fashion
The Kinks - Sunny Afternoon
The Monkees - I'm A Believer
The Rolling Stones - Paint It Black
The Troggs - With A Girl Like You
Tom Jones - Green, Green Grass Of Home

 

Film in 1966 (alfabetisch)

A Man for All Seasons - Fred Zinnemann >
Blowup - Michelangelo Antonioni >
Fahrenheit 451 - François Truffaut >
Fantastic Voyage - Richard Fleische >
La Battaglia di Algeri - Gillo Pontecorvo >
The Good, the Bad and the Ugly >
Who's Afraid of Virginia Woolf? - Mike Nichols >

Website Cinema >