Henri Matisse


Le bonheur de vivre 1905/1906

Op 3 november 1954 is de Franse kunstschilder Henri Matisse (1869-1954) overleden.

Matisse behoorde tot de groep Fauvisten, een expressionistische kunststroming aan het begin van de twintigste eeuw waarvan de kunstenaars experimenteerden met onvermengde, fel contrasterende kleuren. Het uitdrukken van ervaringen en gevoelens in een lijnen- en kleurenspel was belangrijker dan de voorstelling zelf.

Matisse Museum Nice, Frankrijk >

Kijken: BBC Documentaire Henri Matisse >

 

De eerste transistorradio

Op 18 oktober 1954 wordt in de Verenigde Staten de Regency TR-1, de eerste draagbare transistorradio in zakformaat op de consumentenmarkt gebracht.

Een samenwerkingsproject tussen Texas Instruments en de radioproducent Regency Division of I.D.E.A leidde in 1954 tot de introductie van de Regency TR-1, de eerste transistorradio op de consumentenmarkt. Door de opkomst van de transistorradio in de tweede helft van de jaren vijftig waren Amerikaanse tieners niet langer meer gebonden aan de buizenradio in de huiskamer van hun ouders om naar hun favoriete muziek te luisteren. Op je eigen kamer of met vrienden in het park kon je afstemmen op je eigen voorkeurszender en opgaan in de nieuwe rock-'n-rollmuziek die vanaf 1954 de populaire muziek in de Verenigde Staten op zijn kop zette. De Regency TR-1 kostte bij introductie 49,95 dollar.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

De beginjaren van televisie in Nederland

Op 02 oktober 1954 was het drie jaar geleden dat vanuit studio Irene in Bussum de eerste officiële Nederlandse zwart-wit televisie-uitzending van start ging.

Na de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) nam de opkomst van televisie een grote vlucht in de Verenigde Staten en enkele Europese landen waaronder Groot-Brittannië. De Nederlandse overheid en de nationale radio-omroepen waren om uiteenlopende redenen geen voorstander voor de invoering van televisie in Nederland. Het Kabinet-Drees vond het een overbodig luxeartikel waarvoor geen plaats was in de jaren van de wederopbouw terwijl de omroepen het nieuwe medium aanvankelijk te duur vonden en tevens waren ze bang voor platvermaak en zedenloze toestanden. In 1948 besloot het Kabinet dat er geen nationale televisiezender zou komen, maar dat het Eindhovens elektronicaconcern Philips op eigen kosten met experimentele televisie mocht beginnen. Zo maakte Philips Experimentele Televisie tussen 1948 en 1951 televisie-uitzendingen die in een straal van 40 kilometer om Eindhoven door een select gezelschap konden worden bekeken. Na twee jaar experimenteren en 257 uitzendingen stopte Philips Experimentele Televisie 1948-1951 in juli 1951 met televisie-uitzendingen en was de weg bereid voor de officiële introductie van televisie in Nederland. De NTS, een samenwerkingsproject van de gezamenlijke radio-omroepen, startte op 02 oktober 1951 om 20.15 uur vanuit studio Irene, een geïmprovi- seerde studio in een door Philips gekocht kerkje in Bussum, met zwart-wit televisie-uitzendingen. Er waren in Nederland op dat moment naar schatting 500 televisietoestellen die hoofdzake- lijk stonden opgesteld in cafés en etalages van elektronica- zaken.

Wiki: Televisie in Nederland >

Kijken: Reconstructie van de 1e tv-uitzending >
Kijken: Zestig jaar tv-geschiedenis >

 

TRADIC, de eerste vliegende transistorcomputer

In 1954 plaatst de Amerikaanse luchtmacht een order bij Bell Laboratories voor de ontwikkeling en bouw van een gecomputeriseerd bombardeer- en navigatiesysteem op basis van transistors.

In 1954 was de ontwikkeling en productie van transistors zover gevorderd dat deze toegepast konden worden in computers ter vervanging van de zware, kwetsbare en energieslorpende elektronenbuizen. Het ‘Flyable TRADIC' Transistor Digital Computers programma van de Amerikaanse luchtmacht, met als doel het ontwikkelen en bouwen van een functioneel gecomputeriseerd bombardeersysteem in een bommenwerper op basis van transistors, werd in 1954 uitgevoerd door een team onder leiding van Jean H. Felker van het Amerikaanse Bell Labs, waar in 1947 de transistor uitgevonden was. Een bombardeersysteem werd aan de grond gebruikt als testunit terwijl het tweede systeem in een C-131B bommenwerper werd geïnstalleerd. Bell Labs realiseerde met deze prestatie het eerste gecomputeriseerde bombardeersysteem ter wereld dat op basis van transistors.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Brown vs. Board of Education

In 1951 wordt het schoolbestuur van Topeka in Kansas door de American Civil Liberties Union (ACLU) aangeklaagd omdat ze weigeren het zwarte meisje Linda Brown op hun blanke school toe te laten.

Na een juridische strijd van enkele jaren, die de geschiedenis inging als de Brown vs. the Board of Education, besliste het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten op 17 mei 1954 dat rassenscheiding op scholen in strijd was met het veertiende amendement van de Amerikaanse grondwet en daarom ongrondwettig was. Gedurende de eerste helft van de twintigste eeuw was rassenscheiding op openbare scholen in de Verenigde Staten wettelijk toegestaan. Zwarte en blanke mensen hadden weliswaar recht op gelijkwaardig onderwijs echter alleen op gescheiden scholen. De positieve uitspraak van het Hooggerechtshof was een eerste overwinning in de lange en moeizame weg naar rassengelijkheid in de Verenigde Staten.

Brown vs. Board of Education >

Kijken: Brown vs. Board of Education >

 

Deutsche nicht erwünscht

Begin jaren vijftig raakt Nederland steeds meer in trek bij Duitse vakantiegangers en dagjes- mensen.

Op 04 mei herdenkt Nederland de doden van de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) en op 05 mei de bevrijding van Nazi-Duitsland. Veel Nederlanders vonden het in de jaren vijftig ongepast als Duitsers tijdens die dagen een vakantiebezoek aan ons land brachten. Schrijfster Mies Bouhuys, dichter Ed. Hoornik en uitgever Fred von Eugen kwamen in 1954 in actie en plakten de autoroute van de grens naar Amsterdam vol met pamfletten met daarop de tekst: Deutsche nicht erwünscht.

Kijken: Deutsche nicht erwünscht >

 

WK Voetbal Zwitzerland 1954

In 1954 werd West-Duitsland (BRD) wereldkam- pioen voetbal door in het Zwitserse Bern Hongarije met 3-2 te verslaan.

FIFA: World Cup '54 >

Kijken: West-Duitsland - Hongarije >

 

 

De jaren vijftig:

Nederland in de jaren vijftig >

Kijken: De jaren vijftig in kleur >
Kijken: Mode in de jaren vijftig >
Kijken: Het huishoudboekje >
kijken: Rock-'n-roll in de polder >
kijken: The Fouryo's en de Lipsischritt >
Kijken: Nederland gaat kamperen >
Kijken: Van Praag: De stem van de jaren 50 >

Kijken: Tv-serie: Na de bevrijding >
Kijken: Tv-serie: Na de oorlog >
Kijken: Railplan 68 van Louis van Gasteren >

 

Het weer in 1954

De winter van 1953/1954 was niet de meest extreme winter uit de geschiedenis en staat op de 23e plaats van koude winters sinds het begin van de officiële waarnemingen in 1901, maar toch werd er op 03 februari 1954 een Elfste- dentocht gereden. De zomer van 1954 was koud met een gemiddelde temperatuur van 15.1 °C, 451.7 uren zon en 328.4 millimeter neerslag.

KNMI >

 

Parlement & Politiek

In 1954 regeert het derde kabinet-Drees (1952-1956).

Het derde kabinet-Drees bestond uit ministers van de PvdA (Partij van de Arbeid), de KVP (Katholieke Volkspartij), de ARP (Anti Revolutionaire Partij), de CHU (Christelijk Historische Unie) en een partijloze minister. Minister-president Drees kwam uit de PvdA. Na de Tweede Wereldoorlog gaf Drees (1886-1988) mede vorm aan de dekolonisatie en de wederopbouw van Nederland. Als minister van Sociale Zaken bracht hij in 1947 de Noodwet Ouderdomsvoorziening, de voorloper van de AOW , tot stand. Minister-president Drees gaf tussen 1948 en 1958 leiding aan vier kabinetten die zijn naam droegen.

Parlement: Dr. W. Drees >
Parlement: het derde Kabinet-Drees >
Parlement: periode Rooms-Rood >

Kijken: Drees en de PvdA >
Kijken: Drees en Indonesië  >
Kijken: Prinsjesdag 1954 >

 

Lijnbaan Rotterdam

De Lijnbaan in Rotterdam (09 oktober 1953), een winkelstraat zonder autoverkeer, was het eerste moderne winkelcentrum van Europa en trok van heinde en ver bezoekers, maar in de jaren zeventig begon de verloedering. De moderne architectuur beek kwetsbaar en de chique winkels maakten plaats voor spijkerbroekenparadijzen. Nu proberen de eigenaren van de winkels de Lijnbaan in oude luister te herstellen. De architectuur uit de jaren vijftig is weer hip en winkelen moet weer leuk worden. Andere Tijden, uitzending 04 december 2014.

Kijken: Het paradepaard van de wederopbouw >

 

De eerste autosnelweg van Nederland

Op 01 april 1954 werd de eerste Nederlandse autosnelweg, een deel van de huidige A2 van Amsterdam naar Utrecht, geopend.

Autosnelwegen in Nederland >

 

Suriname en de Nederlandse Antillen

In 1954 trad het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in werking waarin werd geregeld dat Suriname en de Nederlands Antillen zelfbestuur zouden krijgen met uitzondering van Defensie en Buitenlandse Zaken.

Suriname en de Nederlandse Antillen >
Wiki: Suriname >
Wiki: Aruba >

 

De eerste Eurovisie-uitzending

Op 06 juni 1954 vindt vanuit Montreux, Zwitserland de eerste rechtstreekse Europese televisie-uitzending plaats.

De eerste Eurovisie-uitzending betrof een rechtstreekse televisie-uitzending van het Narsissen-festival in Montreux, Zwitserland, een show van met bloemen versierde platforms waarop harmonieën en jodelaars hun kunsten vertoonden. De uitzending werd vervolgd met een negentig minuten durende rondleiding door het Vaticaan in Rome en een preek van paus Pius de XII waarin hij sprak over de voordelen en gevaren van televisie.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Battle Royal

In 1954 vond in West-Duitsland de eerste grote militaire oefening plaats  waarbij ruim honderdduizend militairen zich voorbereidden op een atoomoorlog.

Kijken: Battle Royal >

 

Tour de France

In 1954 won de Fransman Louison Bobet voor de tweede achtereenvolgende keer de Tour de France. Wout Wagtmans, Wim van Est en Henk Faanhof wonnnen een etappe.

Wiki: Tour de France >

Kijken: De Tourstart van 1954 >
Kijken: Faanhof en de Tour van 1954 >
Luisteren: De Tour van 1954 >

De Tourstart in Amsterdam

In de Tour van 1953 won het Nederlandse landenteam het ploegenklassement. Als 'beloning', mocht de Ronde in 1954 in Amsterdam starten. Kort voor hun dood sprak Andere Tijden Sport met de pioniers die de Tour in de jarenvijftig populair maakten: Jan Nolten, Gerrit Voorting en Henk Faanhof. Daarnaast ook uniek amateurmateriaal in kleur van een wielergekke familie die 'onze jongens' met de camera volgde tot ver in Frankrijk. Andere tijden Sport, NOS/VPRO uitzending 28 juni 2015.

Kijken: Hoe de tour van '54 naar NL kwam >

De tour van 1953

Kort na de Tour de France van 1953 verscheen er een film over het Nederlandse wielersucces van die Tour, gemaakt door Haghe-film, het filmbedrijf van Nederlandse filmpionier Willy Mullens. Volgens sporthistoricus Marnix Koolhaas is het de eerste Nederlandse sportdocumentaire ooit. De opname raakte verloren om in 1998 voor één keer weer op te duiken in het Filmmuseum. De kwaliteit van het materiaal was echter zo slecht, dat een nieuwe vertoning onmogelijk leek. Toch is het gelukt om de opname te restaureren en digitaliseren. Na ruim 60 jaar wordt deze vergeten Tourfilm uit 1953 voor het eerst op Nederlandse televisie uitgezonden. Andere Tijden Sport, NOS/VPRO, uitzending 02 juli 2015.

Kijken: De Tour van 1953 >

 

 

 

 

Fransen verslagen in Vietnam

Op 07 mei 1954 wordt het Franse leger onder leiding van generaal De Castries tijdens de slag van Dien Bien Phu in Vietnam door de communistische onafhankelijkheidsstrijders Viet Minh onder leiding van generaal Vo Nguyen Giap (1912) verslagen.

De veldslag duurde van 13 maart tot en met 07 mei 1954 en het verlies betekende het einde van het Franse koloniale bewind in Vietnam. Volgens de Akkoorden van Genève werd Vietnam, in afwachting van vrije verkiezingen in 1956, opgedeeld in een noordelijk en een zuidelijk deel met een gedemilitariseerde zone van enkele kilometers breed op de 17e breedtegraad. In het noorden waren de communisten de baas met Ho Chi Minh 1890-1969 als president en in het zuidelijke deel werd op 26 oktober 1955 de republiek Zuid-Vietnam uitgeroepen met als eerste president Ngo Dinh Diem (1901-1963). De vrije verkiezingen zijn er echter nooit gekomen en in plaats van een verenigd land werd Vietnam tot 1975 > het bloedige strijdtoneel tussen de noordelijke communisten en het door de Verenigde Staten financieel en militair gesteunde anticommu- nistische bewind in het zuiden van Vietnam.

Wiki: De slag bij Dien Bien Phu >

Kijken: De slag van Dien Bien Phu >
Kijken: Het akkoord van Genève >

 

Elfstedentocht 1954




Op 03 februari 1954 won Jeen van den Berg (1928-2014) de Friese Elfstedentocht in 7 uur en 35 minuten. Het weer op 03 februari 1954 in Leeuwarden, Friesland: Licht bewolkt, geen neerslag, oostnoordoostenwind van 3.6 meter per seconde (3Bft). Maximumtemperatuur -0.7 °C. Minimum- temperatuur -10.7 °C.

Van 29 tot 31 mei 1954 vindt in hotel De Bilderberg in de bossen van Oisterbeek bij Arnhem de eerste officiële Bilderberg-conferentie plaats.

Prins Bernhard (1911-2004), echtgenoot van Koningin Juliana (1909-2004), ontving in Oister- beek een aantal vooraanstaande staatslieden en intellectuelen uit Europa en de Verenigde Staten om er te discussiëren over de groeiende kloof tussen Europa en Amerika. In het begin van de jaren vijftig was er sprake van een bekoelde vriendschap tussen Europa en de Verenigde Staten ondermeer omdat de voormalige grootmachten Engeland en Frankrijk zich beknot voelden door de Amerikaanse handelsbeper- kingen en omdat men bang was dat de felle anticommunistische houding van de Verenigde Staten een nieuw gewapend conflict op Europees grondgebied zou kunnen uitlokken.

Kijken: Bilderberg Conferentie 1954 >

 

Communistenjacht

Na de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) is de Verenigde Staten van Amerika een wereldmacht met een atoombom geworden die lijnrecht tegenover de communistische wereldmacht de Sovjet-Unie is komen te staan.

Angst voor een communistische overheersing en een dreigende atoomoorlog was voor veel Amerikanen na de Tweede Wereldoorlog een doemscenario dat aangewakkerd werd door de fanatieke anticommunistische republikeinse senator Joseph MacCarthy (1908-1957) die in de jaren vijftig een heuse jacht op overheidperso- neel met vermeende communistische sympathieën ontketende. In 1953 startte een overheidscomité onder leiding van MacCarthy een onderzoek naar mogelijke communistische spionage binnen het leger. MacCarthy beet zijn tanden stuk op dit onderzoek waarop de senaat in 1954 besloot om een onderzoek in te stellen naar de handelswijze van MacCarthy. Dit onderzoek werd rechtstreeks op de televisie uitgezonden en leidde tot een berisping van MacCarthy wegens het in diskrediet brengen van de Senaat.

Wiki: Joseph McCarthy >
Wiki: Sovjet Unie >

 

IBM 650, de eerste in massa geproduceerde computer.

In 1954 brengt het Amerikaanse bedrijf IBM de IBM 650, een van de populairste computers van de jaren vijftig op de markt.

Tot in het midden van de jaren zeventig van de twintigste eeuw werden grote hoeveelheden administratieve gegevens verwerkt met behulp van ponskaarten. Het is niet verwonderlijk dat een fabrikant die groot werd in mechanische ponskaartenapparatuur in de jaren vijftig de stap zette naar digitale computersystemen en daarmee in rap tempo de markt veroverde. In 1954 introduceerde IBM het computersysteem IBM 650 dat uitgroeide tot een van de populairste computers van de jaren vijftig waarvan wereldwijd omstreeks tweeduizend exemplaren waren verkocht toen de productie in 1962 werd stopgezet. De IBM 650 kon 78.000 optellingen of aftrekkingen, 5000 vermenigvuldi- gingen, 3.700 delingen en 138.000 logische beslissingen per minuut uitvoeren. Met de IBM 533 ponskaartlezer konden maximaal 200 ponskaarten per minuut worden ingevoerd terwijl de informatie van 10.000 of 20.000 digits (1000 of 2000 woorden) opgeslagen werd op een draaiend magnetisch drumgeheugen. In 1957 was de Heidemij het eerste grote Nederlandse bedrijf die voor 175.000 gulden per jaar een IBM 650 huurde voor de verwerking van de loonadministratie. Andere grote bedrijven die een IBM 650 kochten of huurden waren Shell Nederland, de KLM en het Natuurkundig Laboratorium van Philips in Eindhoven.

Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Siamese tweeling succesvol gescheiden

Op 12 juni 1954 werd de Siamese tweeling van mevrouw de Vries uit het Friese dorp Molenend succesvol gescheiden in het Diaconessenzieken- huis. Deze gebeurtenis ging de geschiedenis in als een van de eerste geslaagde scheidingen van een Siamese tweeling.

Kijken: De Siamese tweeling van Molenend >

 

Betaald voetbal

Op 14 augustus 1954 wordt in Nederland de eerste profvoetbalwedstrijd gespeeld tussen Alkmaar '54 en Sportclub Venlo. Alkmaar '54 won de wedstrijd met 3-0. Klaas Smit scoorde de eerste goal in het betaald voetbal in Nederland.

Kijken: Betaald voetbal begon in Alkmaar >
Kijken: Geschiedenis van het betaald voetbal >

 

 

             
 

 

 

 

Muziek in 1954 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

Big Joe Turner - Shake, Rattle, and Roll x
Elmore James - Standing At The Crossroads
Guitar Slim - The Things That I Used To Do x
Howlin' Wolf - Evil x
Junior Parker - Mystery Train
Little Walter - I Got To Find My Baby x
Lowell Fulson - Reconsider Baby x
Muddy Waters - Hoochie Coochie Man x
Muddy Waters - I Just Want To Make Love To You
Muddy Waters - I'm Ready x
Ray Charles - It Should Have Been Me
Ray Charles - I Got A Woman x
Ruth Brown - Mambo Baby
The Charms - Hearts of Stone
The Chords - Sh-Boom

Rockabilly in 1954:

Bill Haley & his Comets - Rock Around The Clock
Elvis Presley - Good Rockin' Tonight x
Elvis Presley - That's All Right
Hank Ballard & Midnighters - Sexy Ways
Johnny Ray - Such A Night

De Billboard Magazine (VS) nummer 1-hits van 1954 (alfabetisch):

Crew-Cuts - Sh-Boom
Doris Day - Secret Love
Eddie Fisher - Oh My Papa
Eddie Fisher - I Need You Know
Jo Stafford - Make Love To Me
Kitty Kallen - Little Things Mean A Lot
Perry Como - Wanted
Rosemary Clooney - Hey There
Rosemary Clooney - This Ole House
The Chordettes - Mr. Sandman

 

Film in 1954 (alfabetisch)