earth

De weg naar bevrijding

Documentaires over de bevrijding van het naziregime tijdens de Tweede-Wereldoorlog en de nasleep daarvan.

Het bombardement van Nijmegen

22 februari 1944 wordt ook wel de zwartste dag uit de Tweede Wereldoorlog in Nederland genoemd. Bij een bombardement op Nijmegen kwamen bijna 800 mensen om en werden grote delen van de oude binnenstad in puin gelegd. Anders dan Rotterdam was dit geen gericht bombardement van de Duitsers, maar een vergissingsbombardement, uitgevoerd door de Amerikanen. NTR/VPRO, Andere Tijden, uitzending 20 januari 2004. Verder >

Van D-Day tot de Dam

Ze landden in Normandië en vochten zich een bloedige weg door Nederland. En ze legden alles op film vast. Andere Tijden brengt aanstaande donderdag een extra lange uitzending met unieke beelden van het Canadese leger dat de Duitsers uit Nederland joeg. De bevrijding door de ogen van onze bevrijders. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 03 mei 2007. Verder >

De Poolse bevrijders

Op 29 oktober 1944 juicht de bevolking van Breda haar bevrijders toe. Verrassend genoeg blijken het Polen te zijn. Onder leiding van generaal Maczek weet de 1e Poolse Pantserdivisie na stevige gevechten de stad te bevrijden van de Duitsers. Vijf maanden lang verblijft de divisie in Breda en omgeving om de frontlijn langs de Maas te bewaken. Er ontstaat een hechte band tussen de Polen en de stad Breda die tot op de dag van vandaag voort duurt. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 05 mei 2013. Verder >

De vergeten slag om Overloon

De Slag om Arnhem, september 1944, is een van de bekendste veldslagen uit de Tweede Wereldoorlog die zich op Nederlandse bodem hebben afgespeeld. Maar wat gebeurde er eigenlijk na deze mislukte operatie? Andere Tijden keert met veteranen terug naar het vergeten slagveld bij Overloon, in Noord-Brabant, waar Amerikaanse en Britse troepen in oktober 1944 een verbeten strijd uitvochten met de Duitsers. Het doel: oprukken naar de Maas en zo Duitsland binnentrekken. Er volgde een zinloze uitputtingsslag waarbij veel burgerslachtoffers vielen. VPRO/NTR, Andere tijden, uitzending 13 oktober 2013. Verder >

God Bless Montgomery

In september 1944 begint boven Nederland de grootste luchtlandingsoperatie aller tijden. Parachutisten krijgen opdracht de bruggen over de rivieren te veroveren. De Poolse Generaal-Majoor Sosabowski voorziet een ramp, en krijgt gelijk. De Polen landen aan de verkeerde kant van de Rijn. Een poging om de rivier over te steken mislukt. De Slag om Arnhem wordt een bloedbad. God Bless Montgomery vertelt het verhaal van de Poolse parachutisten. Hun rol in de veldslag is altijd onderbelicht gebleven. EO, 15 september 2009. Verder >

Duitse soldaten over de slag bij Arnhem

De Slag bij Arnhem in september 1944 is voor de geallieerden een gevoelige mislukking, voor de Duitsers hun laatste grote militaire overwinning. Werner Krüger en Karl Heinz Henschel zijn als 18-jarige SS’ers bij de slag aanwezig. In Andere Tijden vertellen de inmiddels hoogbejaarde mannen over de Slag bij Arnhem uit het oogpunt van de ‘vijand’. NTR/VPRO, Andere Tijden, uitzending 24 september 2016. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >

Hongerkinderen

'Je stond op met een lege maag en je moest maar zien of je ergens aan kon komen', herinnert Tilly Riemersma zich de Hongerwinter. 'Honger? Dat is een soort knagend gevoel. Altijd op zoek naar eten. Je ging nooit met een volle maag naar bed', vertelt Aad van Vondelen als je hem vraagt hoe het is om echt honger te hebben. Ik zeg altijd: 'Honger zit in je tenen.’ Hoeveel slachtoffers de Hongerwinter precies heeft gemaakt is niet bekend, maar uitgegaan wordt van zo’n zestienduizend doden. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 29 december 2013. Verder >

De mythe van het Zweedse witbrood

‘Ik zie het nog helemaal voor me. De vliegtuigen vlogen laag, de bomluiken gingen open en daar kwamen ze: honderden mooie wittebroden. Ze zeilden aan witte parachutes naar beneden. Toen we ze kregen was het heerlijk: het smaakte als cake.’ Dit is één van de vele getuigenverhalen over het Zweeds Wittebrood. Het brood wat eind februari 1945, midden in de hongerwinter, voor de bevolking van Nederland komt. Honderden van deze herinneringen zijn er. De verschillende verhalen hebben allemaal minstens twee dingen gemeen: de heerlijke smaak en het feit ze allemaal historisch onjuist zijn. Het Zweeds Wittebrood krijgt men in 1945 namelijk niet via vliegtuigen aangevoerd, maar via de eigen bakker of kruidenier. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 14 december 2010. Verder >

Wieringermeer in de oorlog

Op 17 april 1945 -vlak voor de bevrijding- blaast het terugtrekkende Duitse leger de Wieringermeerdijk op. Met verwoestende kracht stroomt het IJsselmeerwater de polder in: 20.000 hectare kostbare landbouwgrond gaat verloren, “Nieuw land” dat pas 15 jaar eerder op de zee was gewonnen. 7000 bewoners en tenminste 1000 onderduikers vluchten naar het oude land. Na de bevrijding blijkt de ravage enorm. 80% van de bebouwing, de hele oogst en vrijwel alle landbouwwerktuigen zijn volledig verwoest. Een ramp voor de ondervoede bevolking van West Nederland. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 14 april 2015. Verder >

Het bombardement op het Bezuidenhout

Op 3 maart 1945, werd de Haagse wijk Bezuidenhout door een vergissing gebombardeerd. De geallieerden hadden het eigenlijk gemunt op de V2-installatie in het Haagse Bos – geavanceerde raketten waarmee Duitsers de oorlog alsnog wilden winnen. Het was het gevolg van een opeenstapeling van fatale fouten: verkeerd gemeten windkracht, omgewisselde coördinaten en miscommunicatie onder de leiding. Andere Tijden, maart 2017. Verder >

De slag om Groningen

Het is half april 1945 en het zijn de laatste dagen van de oorlog. Het grootste deel van Nederland is bevrijd. De Amerikanen trekken de Rijn over Duitsland in. De Russen naderen Berlijn. En Canadese soldaten bevrijden steeds meer delen van Nederland: achtereenvolgens Limburg, Gelderland, Overijssel, Drenthe. Terwijl het grootste deel van Nederland feest viert, staan half april Canadese militairen voor de stad Groningen. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 29 april 2017. Verder >

Dolle Dinsdag

Op 6 september reed een trein vol vrouwen en kinderen van NSB-ers uit Amsterdam naar het oosten, op de vlucht voor de bevrijding. De trein werd bij Diemen door geallieerde vliegtuigen onder vuur genomen, met dramatische gevolgen: dertig doden en een groot aantal zwaar gewonden. Andere Tijden sprak met overlevenden en getuigen over een verzwegen tragedie. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 31 augustus 2004. Verder >

De oorlog niet voorbij

Veel NSB-gezinnen sloegen op Dolle Dinsdag op de vlucht, richting Duitsland. Kinderen gingen mee. Een groot aantal zonen (vaak nog geen zestien jaar) werden losgerukt van hun familie en vonden zichzelf, tot hun eigen verwondering, in het laatste jaar van de oorlog terug aan het front. Na veel omzwervingen keerden ze pas na de bevrijding weer terug naar Nederland. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 07 mei 2011. Verder >

De bevrijding in beeld

In de laatste maanden van 1944 maanden wisselen blijdschap en wanhoop elkaar af. Het is een jaar vol contrasten. Na de bevrijdingsfeesten in het Zuiden volgt het wanhopige offensief rond Arnhem. En terwijl kinderen uit Limburg, Brabant en Zeeland naar Engeland gaan om aan te sterken (prachtige kleurenbeelden), begint in de Randstad de hongerwinter een steeds hogere tol te eisen. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 05 mei 2015. Verder >

Mijn god wat hebben we gedaan

Roelof Kiers (1938-1994) maakte een film over de bemanning van de Enola Gay, de bommenwerper die op 06 augustus de atoombom Little Boy boven de Japanse stad Hiroshima afgooide. Regie Roelof Kiers, VPRO 1981. Verder >

Ooggetuigen van de atoombom

In de aflevering van Andere Tijden praten enkele hoogbejaarde Nederlandse ooggetuigen over hoe in Nagasaki, na het afgooien van de atoombom, de rook langzaam optrok en zich een paddenstoelwolk vormde. Daarnaast praten ze over hun belevenissen als dwangarbeiders op Japanse scheepswerven, waar ze elk snippertje informatie over de Amerikaanse opmars door de Pacific gretig in hun hoofd opsloegen. Tegelijk werd hen verteld dat als de Amerikanen zich zouden wagen aan een invasie van het Japanse vasteland, de krijgsgevangenen als eerste er aan zouden gaan. Een leven tussen vrees en hoop in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 15 september 2015. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >

De dagen na Hitler

Op 30 april 1945 pleegt Adolf Hitler pleegt zelfmoord in het omsingelde Berlijn. De Tweede Wereldoorlog is voorbij, zo is de algehele perceptie, maar ondanks het feit dat Duitsland nagenoeg geheel bezet is door de geallieerden, is het nazirijk nog niet helemaal verslagen. Vlak voor zijn dood heeft Hitler, bij testament, een opvolger benoemd: grootadmiraal Karl Dönitz. Hij verschanst zich met tientallen hooggeplaatste nazi’s op een zwaarbewaakt marinecomplex in Flensburg, een havenstad aan de Duits/Deense grens. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 18 december 2014. Verder >

Het Tientje van Lieftinck

Door middel van het tientje van Lieftinck probeerde de Nederlandse regering vlak na de Tweede Wereldoorlog het enorme probleem van het zwarte geld aan te pakken. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 01 maart 2013. Verder >

'Spoedig naar huis'

Nederlandse jongens die in de oorlog voor Duitsland moesten werken en na die oorlog in Russische handen vielen. Ze leken van de aardbodem verdwenen. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 29 november 2007. Verder >

Wat te doen met collaborateurs?

Na de tweede wereldoorlog stond Nederland voor de vraag, wat te doen met alle collaborateurs. Het antwoord was in ieder geval niet in de watten leggen. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 16 april 2000. Verder >

Het proces van Neurenberg

Op 2 oktober 1946 doet het Tribunaal van Neurenberg uitspraak tegen de nazileiders die daar gedurende een jaar terecht hebben gestaan. Om berechting van de daders mogelijk te maken, hebben de geallieerden in de maanden na de oorlog een internationaal militaire rechtbank opgericht, bekend geworden als het Neurenberg-tribunaal. Andere Tijden. VPR/NTR, uitzending 28 september 2006. Verder >

Bleekneusjes van 1945

Verzwakt door de honger en aangeslagen door de ellende die oorlogskinderen om zich heen hadden gezien, mochten duizenden Nederlandse kinderen in 1945 op adem komen, in Engeland, Denemarken of Zweden. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 14 oktober 2003. Verder >

Oorlog in blik

65 jaar geleden werd ons land bevrijd, maar nog steeds duikt er onbekend filmmateriaal op. Dat levert soms verrassende nieuwe vergezichten op. In deze Andere Tijden twee films uit die schatkamer: Joods leven in Amsterdam aan de rand van de oorlog en een angstaanjagend modern live verslag van een gewapend treffen op 7 mei 1945 vlakbij het Vondelpark in Amsterdam. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 16 september 2011. Verder >

Duitsers democratie leren

Na de Tweede Wereldoorlog besloten de geallieerde bezettingsmachten dat de 'vogelvrije natie' Duitsland heropgevoed moest worden om weer bij beschaafde wereld te mogen horen. Denazificatie en democratisering stonden daarbij voorop. Hoe moesten de enthousiaste volgelingen van een totalitair regime overtuigd worden van de deugden van een vrije burgermaatschappij? Met het moderne medium van de tijd: film. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 29 januari 2015. Verder >

Tweederangs soldaten

Het Amerikaanse leger dat in september 1944 Limburg bevrijdt, is een gesegregeerd leger. De Afro-Amerikaanse soldaten verrichten hoofdzakelijk logistiek werk en doen dat gescheiden van hun blanke collega’s. Eenmaal terug in Amerika worden de zwarte militairen, die in Europa vrijheid en democratie hebben gebracht, weer geconfronteerd met de rassenscheiding. Veel ‘tweederangs’ bevrijders pikken dat niet langer en gaan zich inzetten voor gelijke behandeling. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 11 september 2014. Verder >

Wat te doen met collaborateurs?

Na de tweede wereldoorlog stond Nederland voor de vraag, wat te doen met alle collaborateurs. Het antwoord was in ieder geval niet in de watten leggen. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 16 april 2000. Verder >

Black Tulip

De bevrijding van Nederland in 1945 blijkt niet voor alle inwoners in Nederland een bevrijding te zijn. Veel mensen worden opgepakt; niet alleen NSB-ers maar ook Duitsers die al tientallen jaren in Nederland wonen, getrouwd zijn met Nederlandse vrouwen en kinderen hebben. Zij krijgen te horen dat ze als vergelding voor de geleden schade moeten worden uitgezet. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 13 maart 2014. Verder >

Mijnen ruimen

Ruim tweehonderd Duitse krijgsgevangenen en meer dan vijftig Nederlandse militairen komen na de oorlog om bij het ruimen van mijnen. Honderden raakten bij deze werkzaamheden gewond. Het inzetten van krijgsgevangenen bij levensgevaarlijk werk was eigenlijk tegen de regels. Een onmogelijk naoorlogs dilemma. In Nederland lagen namelijk na de oorlog naar schatting 1,8 miljoen mijnen verstopt in ruim 5500 mijnenvelden die snel geruimd moeten worden. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 05 april 2007. Verder >

Sprekende beelden, blijvende herinneringen

Duizenden oorlogsmonumenten in Nederland herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. Achter ieder van deze monumenten gaan bijzondere verhalen schuil. NOS, uitzending 04 mei 2013. Verder >

De laatste doodstraf

De doodstraf is in Nederland voor het laatst uitgevoerd op 21 maart 1952. Die dag stonden er twee oorlogsmisdadigers tegenover het vuurpeloton: de Duitser Wilhelm Artur Albrecht en de Nederlander Andries Pieters. Ze waren de laatsten van de 39 oorlogsmisdadigers (38 mannen en één vrouw) die na de Tweede Wereldoorlog door de staat zijn geëxecuteerd. De doodstraf was al in 1870 afgeschaft, maar werd in 1945 opnieuw ingevoerd voor de bestraffing van oorlogsmisdadigers. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 6 december 2005. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >