earth

De jaren dertig, crisisjaren

De jaren dertig van de twintigste eeuw werden gedomineerd door een wereldwijde economische crisis en het opkomend nationaalsocialisme in Duitsland. Aandacht voor Geschiedenis heeft onderstaande items verzameld die verwijzen naar documentaires en tv-series over deze periode.

Berlijn 1929

Aflevering uit de tv-serie In Europa van de VPRO uit 2008/2009 naar het gelijknamige boek van Geert Mak. In de woelige jaren na de moord op minister van buitenlandse zaken Rathenau (1877-1922) door extreemrechts ontstond er uit de wanorde een nieuwe stadscultuur in het bankroete Berlijn. Dit waren de Goldene Zwanziger waarin het culturele leven floreerde, een stad op drift. Niet ordelijk en martiaal, zoals de oude keizer het zich had voorgesteld, maar juist wild en hedonistisch. Het was dansen op de vulkaan, terwijl Hitler en de zijnen zich in de coulissen warmliepen voor hun machtsovername vier jaar later. Verder >

NPO Focus: De crisis van de jaren dertig in Nederland

In de Verenigde Staten staan de jaren twintig nóg meer in het teken van voorspoed en vooruitgang dan in Nederland op dat moment. Bijna iedereen heeft er werk en fabrieken draaien op volle toeren om alle consumenten te kunnen voorzien van de nieuwste producten: een radio, een ijskast, een auto - niets is te gek. In korte tijd kopen veel mensen deze luxegoederen en er is jarenlang een sterke economische groei. Totdat de markt verzadigd raakt, mensen minder kopen en fabrieken ineens minder orders krijgen. In 1929 klapte de beurs in New York in elkaar en dit was het begin van een wereldwijde crisis. Wat lag ten grondslag aan de periode van bittere armoede en onzekerheid die daarop volgde en hoe greep de politiek toen in? Verder >

De jaren dertig, tussen hoop en vrees

In deze aflevering van Andere Tijden aandacht voor het leven in Nederland in de jaren dertig aan de hand van stomme film, geluidsfilm, radiofragmenten en muziek. De beelden laten zien dat er naast crisis en oorlogsdreiging ook sprake was van vooruitgang en vertier. VPRO/NTR, uitzending 04 juni 2006. Verder >

Rusland 1933

Aflevering uit de tv-serie In Europa van de VPRO uit 2008/2009 naar het gelijknamige boek van Geert Mak. Het verhaal van het Russische jongetje Pavlik, dat tijdens Stalins gedwongen landbouwhervormingen begin jaren dertig zijn eigen vader zou verraden. Daarmee werd hij een officiële Sovjetheld. Tot ver in de jaren tachtig rolden dagelijks busladingen schoolkinderen zijn geboortedorp in de Oeral binnen. Pavlik werd een voorbeeld en de boodschap was duidelijk: Wie moest kiezen tussen zijn familie of Stalin, koos voortaan voor Stalin. Verklikkers werden beloond met een deel van de bezittingen van degene die ze aangaven. Verder >

Verkiezingen in crisistijd

De verkiezingen in 1933 werden gedomineerd door de economische crisis, spanningen in Europa en de opkomende NSB. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 02 september 2012. Verder >

Hendrik Colijn

Portret van minister-president Hendrik Colijn (1869-1944), een van de sleutelfiguren in de politiek van de jaren dertig van de twintigste eeuw. VPRO/NTR, Andere tijden, uitzending 30 maart 2004. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 02 september 2012. Verder >

Spanje 1936

Aflevering uit de tv-serie In Europa van de VPRO uit 2008/2009 naar het gelijknamige boek van Geert Mak. Op 18 juli 1936 pleegden een aantal van rechtse generaals, waaronder Francisco Franco, een militaire coup. Spanje werd een dictatuur waarin politieke tegenstanders meedogenloos uit de weg werden geruimd. Verder >

Vechten tegen Franco

Ongeveer 700 Nederlandse mannen en vrouwen trokken tussen 1936 en 1938 naar Spanje. Zij streden in de Spaanse Burgeroorlog tegen de fascistische generaal Franco. Wat bezielde hen om huis en haard te verlaten? VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 15 september 2013. Verder >

De vlucht na de kristalnacht

Toen na de Kristalnacht in 1938 de situatie in Duitsland heel heikel werd, kwamen er ongeveer 2000 Joodse kinderen naar Nederland. Ze werden door hun ouders op de trein gezet, in de hoop dat ze in ons land veilig zouden zijn. Hier werden de kinderen door de Joodse gemeenschap, in pleeggezinnen en tehuizen opgevangen, maar toen brak ook in Nederland de oorlog uit. VPRO/NTR,Andere Tijden, uitzending 24 april 2014. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 15 september 2013. Verder >

München 1937

Aflevering uit de tv-serie In Europa van de VPRO uit 2008/2009 naar het gelijknamige boek van Geert Mak. In 1937 opende Hitler in München het Haus der Deutschen Kunst. Binnen kon je alleen die kunst bekijken die de Führer had goedgekeurd. Een klein eindje verderop was een tentoonstelling met het werk dat hij verafschuwde - de zogeheten Entartete Kunst - met werk van onder anderen Marc Chagall, Wassily Kandinsky en Otto Dix. Verder >

Hoe kwam Hitler aan de macht?

Hitler joeg onschuldige mensen in de dood en veroorzaakte de Tweede Wereldoorlog. Veel Duitsers hebben hem toegejuicht. Hij werd Führer en wilde van Duitsland een machtig duizendjarig rijk maken, maar het werd een grote mislukking. In 1945 lag het land in puin. Toen wilden de Duitsers niets meer van Hitler weten. Hoe heeft dit allemaal kunnen gebeuren? Hoe kwam Hitler aan de macht? NTR, Histoclips uitzending 03 juni 2010. Verder >

Duitsland 1939

Aflevering uit de tv-serie In Europa van de VPRO uit 2008/2009 naar het gelijknamige boek van Geert Mak. Hoe kon het dat goed opgeleide mensen uit keurige burgerlijke milieus, mensen van goede smaak, vielen voor de schreeuwerige lelijkheid van het nazibewind? Wat trok ze aan in zo’n pervers regime? In dit deel proberen hun kinderen die onmogelijke vraag te beantwoorden. Verder >

Oproep tot algehele mobilisatie in augustus 1939. Bron Geheugen van Nederland.

Oorlog op komst: de mobilisatie in Nederland

In deze aflevering van Andere Tijden wordt aan de hand van archiefbeelden een chronologisch beeld van de mobilisatie van Nederland tussen augustus 1939 en mei 1940. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 18 oktober 2009. Verder >

De vlucht van de Philips-directie

Het is 9 mei 1940: de top van Philips krijgt een tip over de naderende Duitse inval en vlucht halsoverkop het land uit – met een flink deel van het bedrijfskapitaal op zak. Vanuit Larchmont, een stadje even ten westen van New York in de Verenigde Staten probeert een klein clubje met vallen en opstaan de multinational door de oorlog te slepen. VPRO/NTR, Andere Tijden, uitzending 1 april 2004. Verder >

De zevende batterij op 10 mei 1940

De jongens oefenen, timmeren, kaarten wat, organiseren bonte avondjes; er heerst een luchtige sfeer die in de verste verte niet aan een oorlogssituatie doet denken. Wij kunnen getuige zijn van die sfeer doordat kapitein Hertzberger met een amateurcamera zijn batterij filmde tot en met die ene dag: 10 mei 1940. VPRO/NTR Andere Tijden, uitzending 04 april 2011. Verder >

Documentaires over de Tweede Wereldoorlog >