earth

auschwitz

Gedurende de oorlogsjaren 1940-1945 werden in het concentratiekamp Auschwitz in Polen meer dan een miljoen mensen, waaronder zestigduizend Nederlanders, door het Naziregime vermoord. De slachtoffers bestonden vooral uit mensen die het Joodse geloof aanhingen die door de nazi's als inferieure mensen werden beschouwd en van de aardbodem moesten verdwijnen. Andere slachtoffers waren politieke tegenstanders, zigeuners en homoseksuelen. Op 27 januari 1945 werd het concentratiekamp door Russische militairen bevrijd. Aandacht voor geschiedenis heeft onderstaande items over Auswchwitz verzameld die u online kunt bekijken.

Tv-serie Himmlers hersens heten Heydrich

Himmlers hersens heten Heydrich is een zevendelige tv-serie van de VPRO uit 2017 gebaseerd op de bestseller 'HhhH' van Laurent Binet over de aanslag in 1942 op naziekopstuk Reinhard Heydrich (1904-1942), de rechterhand van Himmler, de directe chef van Adolf Eichmann en gedoodverfd opvolger van Hitler. Heydrich wordt beschouwd als de architect van de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Verder >

De Wannsee-conferentie

Op 20 januari 1942 vond in Villa Marlier, gelegen aan de Wannsee bij Berlijn, de Wannsee-conferentie plaats. De genodigden kwamen bijeen om te spreken over een 'definitieve oplossing' voor het 'Jodenvraagstuk' (Endlösung der Judenfrage). De bijeenkomst begon om 12.00 uur en duurde minder dan twee uur. Verder >

De gruwelijkheden van Auschwitz

Samenvatting van de geschiedenis van het concentratiekamp Auschwitz in Polen. NOS, uitzending 27 januari 2015. Verder >

Bevrijdingsfilm uit 1945 over Auschwitz

Op 27 januari 1945 werd concentratiekamp Auschwitz door Oekraïense Sovjettroepen onder leiding van majoor-generaal F.M. Krasavin bevrijd. Een speciaal camerateam van het leger heeft ongeveer een maand lang in het kamp gefilmd. De belangrijkste montage van die opnames werd tijdens het Neurenberg-proces, waar de 24 belangrijkste kopstukken van het naziregime werden berecht, als bewijsmateriaal gebruikt. Verder >

Todesmühlen

Todesmühlen (Death Mills) is een film die gemaakt werd door de geallieerden om de Duitse en Oostenrijkse bevolking bewust te maken van de gruweldaden die door het naziregime tijdens de oorlog werden gepleegd. De film werd samengesteld uit opnames van diverse bevrijde concentratiekampen waaronder Auschwitz. De film werd vanaf oktober 1945 tot en met januari 1946 in diverse steden in Duitsland vertoond. Verder >

Nog steeds niet vrij: De dodenmarsen

Toen de geallieerden begin 1945 Nazi Duitsland in de tang namen, begon voor de mensen in de kampen het laatste hoofdstuk: de dodenmars. Duizenden gevangenen strompelden zonder eten of drinken naar een volgend kamp. Wie niet mee kon, werd afgemaakt. Andere Tijden. VPRO/NTR, uitzending 15 april 2010. Verder >

Levende memorie in Auschwitz

Op 27 januari 2015 was het 70 jaar geleden dat Auschwitz werd bevrijd. In de oorlog werden hier meer dan een miljoen mensen vermoord onder wie ruim 60.000 Nederlanders. Niemand betreedt het terrein van het voormalige vernietigingskamp zonder een vuistslag van de geschiedenis in het gezicht te krijgen. De gruwelen die hier plaatsvonden, zijn nog steeds overal zichtbaar en voelbaar. Andere tijden, uitzending 27 januari 2015. Verder >

auschwitz-450pixjpg

Toegangspoort tot het concentratiekamp Auschwitz

Herdenkingsfilm Steven Spielberg

Steven Spielberg produceerde voor de herdenking van de bevrijding van het kamp Auschwitz, op 27 januari 2015, een korte film. De film werd tijdens de herdenking voor het eerst vertoond. In de film komen onder meer overlevenden aan het woord. NOS, uitzending 27 januari 2015. Verder >

Het verhaal van een modelstad

Auschwitz, het concentratie- en vernietigingskamp dat deze week zeventig jaar geleden werd bevrijd, is een van de belangrijkste symbolen geworden van de Holocaust: 1,1 miljoen mensen vonden er de dood. Maar Auschwitz was meer dan een kamp. Voor de nazi's was Auschwitz een modelstad. NOS, 24 januari 2915. Verder >

Gedreven, bevlogen, bezeten

Deborah van der Starre volgde Jacques Grishaver, voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité, tijdens zijn gevecht voor een monument ter nagedachtenis aan alle slachtoffers van de Holocaust. Joodse Omroep, uitzending 21 april 2013. Verder >

De vergeten Holocaust

Roger Rathgeb en Zoni Weisz, beiden Sinti, keren terug naar Auschwitz, waar tijdens de oorlog ook vele Roma en Sinti zijn omgekomen. Weisz vertelt het verhaal van zijn familieleden die werden afgevoerd naar Auschwitz. Rathgeb besloot een Requiem te componeren voor alle slachtoffers van het nazikamp, het Requiem voor Auschwitz. NOS, uitzending 4 mei 2012. Verder >

Elie Wiesel overleden

In 2016 is de Holocaust-overlevende en schrijver Elie Wiesel overleden. Wiesel (1928-2016) overleefde de vernietigingskampen Auschwitz en Birkenau en schreef daarover een aantal boeken. In 1986 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede. In 2006 sprak Chris Kijne voor het VPRO-programma Opinie & Gesprek met Elie Wiesel. Aanleiding was toen de heruitgave van zijn boek 'Nacht', het meest aangrijpende en gesprezen boek over Wiesel's ervaringen in de Duitse vernietigingskampen. Verder >

Meer documentaires over de Tweede Wereldoorlog >

universiteit-van-nederland-400pix

Bekijk hier 5 boeiende lezingen van Dr. Bart van der Boom uit 2014 over de Tweede Wereldoorlog. Bart van der Boom is als universitair docent verbonden aan de faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Leiden. Van der Boom won in 2012 de Libris Geschiedenisprijs voor zijn boek 'Wij weten niets van hun lot' over gewone Nederlanders en de holocaust.

1. Was de holocaust een vooropgezet plan?

'Arbeit macht frei' is de tekst die prijkt op de toegangspoort van het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau. Tussen 1942 en 1945 worden hier ruim één miljoen mensen vermoord. Achteraf blijken er tientallen vergelijkbare kampen in en om Duitsland te bestaan. In dit college vertelt dr. Bart van der Boom over het ontstaan van deze gruwelijke vernietigingskampen. Bekijk hier de lezing >

2. Hoe kon een doorsnee Duitser uitgroeien tot een massamoordenaar?

In de vroege ochtend van 13 juli in 1942 komen 500 mannen van het Reserve Politiebataljon 101 aan in het Poolse dorp Jozefow. Hun leider majoor Trapp geeft de mannen met trillende stem en tranen in zijn ogen de opdracht de Joden van Jozefow te omsingelen, de mannen die kunnen werken te selecteren en wie overblijft dood te schieten. Trapp geeft zijn mannen de mogelijkheid om af te zien van deze massamoord. In dit college verklaart dr. Bart van der Boom waarom slechts een handjevol mannen gebruik maakt van dit aanbod. Bekijk hier de lezing >

3. Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging?

'Blijf met je rotpoten van onze rotjoden af' luidt de bekende leus van de Februaristaking in 1941. De staking is het enige massale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging. Historicus Bart van der Boom ging op zoek in meer dan honderd oude dagboeken van Joden en niet-Joden hoe Nederlanders over de Jodenvervolging dachten. Bekijk hier de lezing >

4. Waarom werden er zoveel Joden uit Nederland gedeporteerd?

In Nederland werd maar liefst 75% van de Joden gedeporteerd en vermoord. Dat is een veel hoger percentage dan in bijvoorbeeld buurland België, waar 40% van de Joodse bevolking om het leven wordt gebracht. Dr. Bart van der Boom vertelt in dit college waar die grote verschillen vandaan komen en of ze iets zeggen over de mogelijke onverschilligheid van de Nederlandse bevolking tegenover de deportaties. Bekijk hier de lezing >

5. Hebben wij Nederlanders es gewusst?

In oktober 1942 spreekt koningin Wilhelmina in een radiotoespraak over de Jodenvervolging, die zij beschouwde als 'ons persoonlijk aangedaan'. Ook spreekt ze over 'stelselmatige uitroeiing'. Toch leidt deze krachtige toespraak niet tot massaal protest van de Nederlandse bevolking. Zou dit mogelijk een aanwijzing zijn dat Nederlanders misschien wel helemaal geen idee hadden van de gruwelen die de Joden te wachten stonden? Bekijk hier de lezing >